Noong tag-init ng 2024, isang batang lalaki na dati'y malusog ang nagbakasyon kasama ang kanyang pamilya sa isang cottage sa hilagang Ontario, Canada.
Nang magising siya isang umaga, napansin niyang may paniki na nakadapo sa kanyang ilong at bibig (o mukha).
Agad niya itong itinaboy, at nahuli naman ito ng kanyang ama gamit ang isang lalagyan bago pinakawalan sa labas. Wala silang nakitang kagat o sugat, at dahil hindi rin kakaiba ang kilos ng paniki, hindi sila nagpunta sa doktor.
Makalipas ang humigit-kumulang 19 na araw, nagsimula siyang makaranas ng pamamanhid at pangingilig sa isang bahagi ng kanyang mukha, pamamaga, at pagkawala ng gana sa pagkain.
Dinala siya sa isang urgent care center kung saan inakalang maaaring Bell's palsy o impeksiyong dulot ng herpes ang sanhi.
Nang lumala ang kanyang kalagayan, dinala siya sa emergency room at muling na-diagnose na may hinihinalang herpes gingivostomatitis.
Ikinuwento ng pamilya ang nangyaring pagdapo ng paniki, ngunit pinauwi pa rin siya.
Mabilis na lumubha ang kanyang kondisyon. Nakaranas siya ng matinding panghihina, malabong pagsasalita, lagnat, pagkalito, mga guni-guni (hallucinations), at hirap sa paglunok.
Nang mailipat siya sa pediatric intensive care unit (PICU), pinaghinalaan ng mga doktor na rabies ang kanyang sakit.
Kinumpirma ito sa pamamagitan ng PCR test, na nagpakitang ang virus ay mula sa isang uri ng rabies na dala ng mga paniki.
Sa kasamaang-palad, huli na ang lahat upang maging epektibo ang paggamot.
Pumanaw siya sa ika-17 araw ng kanyang pananatili sa ospital, kasama ang kanyang pamilya.
Ito ang kauna-unahang kaso ng rabies na nakuha sa loob ng Ontario mula pa noong 1967.
Bakit Mahalaga ang Kasong Ito?
Ang rabies ay isang nakamamatay na sakit na dulot ng virus na umaatake sa central nervous system o utak at spinal cord.
Kapag nagsimula na ang mga sintomas, halos palaging nauuwi ito sa kamatayan.
Paano ito naipapasa?
Karaniwang naipapasa sa pamamagitan ng kagat o kalmot ng hayop na may rabies.
Maaari ring mahawa kapag ang laway ng infected na hayop ay pumasok sa mata, ilong, bibig, o bukas na sugat.
Ang kagat ng paniki ay maaaring napakaliit at halos hindi makita. Minsan ay wala ring pagdurugo o pananakit kaya hindi ito napapansin.
Panahon bago lumabas ang sintomas (Incubation Period):
Karaniwan ay 20 hanggang 60 araw, ngunit maaari ring mas maikli o mas mahaba depende sa sitwasyon.
Pinakamahalaga ang agarang pag-iwas (Prevention): Kung may posibilidad na na-expose sa rabies, dapat agad magpagamot bago lumabas ang sintomas.
Ang Post-Exposure Prophylaxis (PEP) ay binubuo ng:
Agarang paghuhugas ng sugat gamit ang sabon at umaagos na tubig.
Pagbibigay ng bakuna laban sa rabies.
Pagbibigay ng rabies immunoglobulin kung kinakailangan.
Kapag naibigay agad ang PEP bago magsimula ang sintomas, napakataas ng tsansa nitong maiwasan ang rabies.
Dahil dito, binibigyang-diin ng mga doktor at mga awtoridad sa kalusugan na anumang direktang pagdikit o paghawak sa paniki—kahit walang nakitang kagat o sugat—ay dapat ituring na isang medikal na emerhensiya.
Huwag hintaying magkaroon ng sintomas bago magpatingin sa doktor.
Mas Malawak na Konteksto
Bagama't napakabihira ng rabies sa Canada at Estados Unidos, ang mga paniki ang pangunahing pinagmumulan ng impeksiyon sa mga tao sa mga bansang ito. Sa buong mundo naman, libu-libong tao ang namamatay dahil sa rabies bawat taon, karamihan ay dahil sa kagat ng asong may rabies, lalo na sa Asia at Africa.
Mas mataas din ang panganib sa mga bata.
Upang makaiwas sa rabies:
Pabakunahan ang mga alagang hayop laban sa rabies.
Iwasang humawak o lumapit sa mga hindi kilalang hayop, lalo na sa mga paniki at mababangis na hayop.
Kung nagkaroon ng anumang direktang kontak sa paniki o pinaghihinalaang hayop na may rabies, magtungo agad sa pinakamalapit na ospital o health center kahit walang nakikitang kagat o sugat.
No comments:
Post a Comment