Habang naglalakbay sila, patuloy na naghahanap si Elizabeth ng unang tanaw sa Pemberley Woods. Medyo kinakabahan at excited siya na makita ito. Nang sa wakas ay makapasok sila sa lodge, lalo siyang kinabahan sa sobrang excitement.
Napakalawak ng estate at napakaraming magagandang tanawin. Pumasok sila sa isang mababang bahagi ng lugar at nagpatuloy sa pagdaan sa isang napakalawak at magandang kagubatan.
Masyadong maraming iniisip si Elizabeth kaya halos hindi siya makapagsalita. Pero habang naglalakbay sila, napapansin at hinahangaan niya ang bawat magandang tanawin na kanilang nadaraanan.
Pagkatapos nilang umakyat nang halos kalahating milya, nakarating sila sa tuktok ng isang mataas na burol.
Biglang nawala ang mga puno sa kanilang harapan, at doon niya unang nakita ang Pemberley House sa kabilang bahagi ng lambak.
Malaki at napakagandang bahay itong gawa sa bato, nakatayo sa mataas na bahagi ng lupa. Sa likod nito ay may matataas at makakapal na burol na puno ng mga puno.
Sa harap ng bahay ay may isang malawak na batis. Lumaki ito dahil pinalawak nang kaunti, pero natural pa rin ang itsura. Hindi rin ito mukhang pilit na inayusan o pinalamutian.
Napahanga si Elizabeth.
Wala pa siyang nakitang lugar na ganito kaganda—kung saan napakaraming ginawa ng kalikasan para maging maganda ang lugar, pero hindi ito sinira o ginulo ng sobrang disenyo ng tao.
Lahat sila ay humanga sa tanawin.
Pero sa sandaling iyon, may isang kakaibang naisip si Elizabeth:
“Siguro, masarap maging mistress ng Pemberley.”
Nagpatuloy sila pababa ng burol, tumawid sa tulay, at tuluyang nakarating sa bahay.
Pero habang papalapit sila at mas nakikita niya nang malinaw ang bahay, bumalik lahat ng kaba niya tungkol sa pagkikita nila ng may-ari nito.
Kinakabahan si Elizabeth na baka nagkamali lang ang chambermaid sa impormasyong ibinigay nito. Nang sabihin nilang gusto nilang makita ang bahay, pinapasok sila sa entrance hall. Habang naghihintay sila sa housekeeper, napaisip si Elizabeth kung gaano kakaiba na naroon talaga siya sa lugar na iyon.
Maya-maya, dumating ang housekeeper. Isa siyang mukhang kagalang-galang na matandang babae. Pero mas simple at mas magiliw pala siya kaysa sa inaasahan ni Elizabeth.
Sinundan nila siya papunta sa dining room. Malaki ang kuwarto, maayos ang pagkakagawa, at elegante ang mga gamit at dekorasyon.
Matapos itong tingnan nang kaunti, lumapit si Elizabeth sa bintana para masiyahan sa tanawin.
Ang burol na pinanggalingan nila, na may mga punong tumutubo sa ibabaw, ay mas lalong gumanda tingnan mula sa malayo. Parang lahat ng bahagi ng lugar ay natural na napakaganda.
Masayang pinagmasdan ni Elizabeth ang buong tanawin—ang ilog, ang mga punong nakakalat sa magkabilang pampang, at ang lambak na paikot-ikot hanggang sa malayo, hangga't kaya niyang makita.
Habang naglilibot sila sa iba pang mga kuwarto, nag-iiba ang tanawin mula sa bawat bintana. Pero kahit saan siya tumingin, palaging may magandang makikita.
Malalaki at elegante ang mga kuwarto, at halatang mamahalin ang mga kasangkapan, bagay na bagay sa yaman ng may-ari.
Pero nagustuhan ni Elizabeth ang panlasa nito. Hindi magarbo o sobra ang dekorasyon. Kumpara sa Rosings, mas kaunti ang pagpapakitang-yaman at mas ramdam ang tunay na elegance.
At napaisip si Elizabeth:
“Maaari sana akong maging mistress ng lugar na ito! Sa ngayon, pamilyar na sana ako sa bawat kuwarto rito.”
Napaisip si Elizabeth:
“Sa halip na tingnan ko ang mga kuwartong ito bilang isang bisita, maaari sana kong ituring na parang sarili ko ang mga ito. Maaari ko sanang tanggapin dito ang tiyuhin at tiyahin ko bilang mga bisita.”
Pero agad niyang pinigilan ang sarili niya.
“Pero hindi,” naisip niya. “Hindi iyon kailanman maaaring mangyari. Kung naging asawa niya ako, baka tuluyan akong malayo sa tiyuhin at tiyahin ko. Hindi rin siguro ako papayagang imbitahan sila rito.”
Buti na lang at naisip niya iyon. Kahit paano, napigilan siya nitong masyadong pagsisihan ang mga bagay na hindi naman nangyari.
Gustong-gusto sanang itanong ni Elizabeth sa housekeeper kung talagang wala si Mr. Darcy sa bahay, pero wala siyang lakas ng loob na magtanong.
Sa wakas, ang tiyuhin niya ang nagtanong.
Agad napalingon si Elizabeth sa ibang direksyon, medyo kinakabahan, nang sabihin ni Mrs. Reynolds na wala nga roon si Mr. Darcy.
“Pero inaasahan namin siyang makauwi bukas, kasama ang isang malaking grupo ng mga kaibigan niya,” dagdag ng housekeeper.
Napakalaking ginhawa para kay Elizabeth na hindi naantala ang kanilang paglalakbay kahit isang araw. Kung na-delay sila, maaaring nakasalubong pa nila si Mr. Darcy.
Maya-maya, tinawag siya ng kanyang tiyahin para tingnan ang isang larawan.
Lumapit si Elizabeth at nakita niya ang larawan ni Mr. Wickham, na nakasabit sa ibabaw ng fireplace kasama ng iba pang maliliit na portrait.
Ngumiti ang kanyang tiyahin at nagtanong, “Ano sa tingin mo? Nagustuhan mo ba?”
Bago pa makasagot si Elizabeth, lumapit ang housekeeper at nagpaliwanag:
“Iyan ay larawan ng isang binatang gentleman. Anak siya ng dating steward ng ama ni Mr. Darcy. Siya ay pinalaki ni Mr. Darcy at ang kanyang mga gastusin sa pagpapalaki at pag-aaral ay sagot mismo ng pamilya.”
“Ngayon ay nasa hukbo na siya,” dagdag niya, “pero natatakot akong medyo naging pasaway na siya.”
Tumingin si Mrs. Gardiner kay Elizabeth at ngumiti na parang may alam siyang nakakatawang bagay.
Pero hindi kayang ngumiti pabalik ni Elizabeth.
Alam niya ang tunay na pagkatao ni Wickham—at hindi niya kayang ituring na simpleng biro lang ang narinig niya.
“At iyan naman,” sabi ni Mrs. Reynolds habang itinuturo ang isa pang maliit na portrait, “ay ang aking amo, si Mr. Darcy. Kamukhang-kamukha niya. Ipininta rin iyan kasabay ng nauna—mga walong taon na ang nakalipas.”
“Marami na akong narinig tungkol sa pagiging gwapo ng iyong amo,” sabi ni Mrs. Gardiner habang tinitingnan ang larawan. “Gwapo nga siya. Pero, Lizzy, ikaw ang makapagsasabi kung talagang kamukha niya ito.”
Nang marinig iyon ni Mrs. Reynolds, lalo siyang nagkaroon ng respeto kay Elizabeth dahil mukhang kilala pala nito ang kanyang amo.
“Kilala ba ng dalagang ito si Mr. Darcy?”
Namula nang kaunti si Elizabeth at sumagot:
“Kaunti lang.”
“At hindi mo ba siya itinuturing na napakagwapong gentleman?”
“Oo, napakagwapo niya.”
“Sa totoo lang, wala akong nakitang mas gwapo sa kanya,” sabi ni Mrs. Reynolds. “Pero kung pupunta kayo sa gallery sa itaas, makikita ninyo roon ang mas malaki at mas magandang portrait niya kaysa rito.”
“Ito ang paboritong kuwarto ng yumaong amo ko,” dagdag niya. “At halos ganoon pa rin ang pagkakaayos ng mga portrait na ito tulad noong nabubuhay pa siya. Mahilig na mahilig siya sa mga ito.”
Doon naintindihan ni Elizabeth kung bakit kasama sa mga portrait si Wickham.
Pagkatapos, itinuro ni Mrs. Reynolds ang isa pang larawan—ito naman ay kay Miss Darcy, na ipininta noong walong taong gulang pa lamang siya.
“At kasingganda ba ni Miss Darcy ang kanyang kapatid na lalaki?” tanong ni Mr. Gardiner.
“Ay, oo! Siya ang pinakamagandang dalaga na nakita ko. At napakarami rin niyang talento!” sagot ni Mrs. Reynolds. “Buong araw siyang tumutugtog at kumakanta.”
“Sa kabilang kuwarto, may bagong musical instrument na kakarating lang para sa kanya. Regalo iyon ng aking amo. Darating siya rito bukas kasama niya.”
Madaling kausap at magaan ang pakikitungo ni Mr. Gardiner, kaya dahil sa mga tanong at komento niya, mas naging madaldal si Mrs. Reynolds.
Dahil man sa pagmamalaki niya sa kanyang amo o dahil talagang mahalaga sa kanya si Mr. Darcy, halatang-halata na masayang-masaya siyang magkuwento tungkol kay Darcy at sa kapatid nitong si Georgiana.
“Madalas ba dito sa Pemberley ang iyong amo sa buong taon?” tanong ni Mr. Gardiner.
“Hindi po ganoon kadalas gaya ng gusto ko, sir,” sagot ni Mrs. Reynolds. “Pero sa tingin ko, halos kalahati ng taon ay dito siya nananatili. At si Miss Darcy naman ay palaging dito kapag summer.”
Napaisip si Elizabeth:
“Maliban na lang kapag pumupunta siya sa Ramsgate.”
Nagpatuloy si Mr. Gardiner:
“Kung mag-aasawa ang iyong amo, baka mas madalas mo na siyang makita.”
“Oo, sir. Pero hindi ko alam kung kailan iyon mangyayari. Hindi ko rin alam kung sino ang magiging sapat para sa kanya.”
Ngumiti sina Mr. at Mrs. Gardiner.
Hindi napigilan ni Elizabeth na magsabi:
“Malaking papuri iyon para sa kanya. Ibig sabihin, talagang mataas ang tingin mo sa kanya.”
“Sinasabi ko lang ang totoo,” sagot ni Mrs. Reynolds. “At ganoon din ang sasabihin ng sinumang nakakakilala sa kanya.”
Napaisip si Elizabeth na medyo sobra na yata ang papuri nito.
Pero lalo siyang nagulat nang dagdagan pa ni Mrs. Reynolds:
“Sa buong buhay ko, ni minsan ay hindi niya ako napagsalitaan nang masama. At kilala ko na siya mula pa noong apat na taong gulang siya.”
Napamangha si Elizabeth.
Sa lahat ng papuring maaari niyang marinig tungkol kay Mr. Darcy, ito ang pinakakahanga-hanga para sa kanya—dahil kabaligtaran na kabaligtaran ito ng tingin niya kay Darcy.
Matagal nang kumbinsido si Elizabeth na hindi mabait o madaling pakisamahan si Darcy.
Kaya ngayon, talagang nakinig siyang mabuti. Gusto niyang makarinig pa ng tungkol sa kanya.
At nagpapasalamat siya sa tiyuhin niya dahil nagtanong ito ng susunod na tanong—
“Napakakaunti ng mga taong masasabi mo ng ganoon karaming magagandang bagay. Talagang mapalad kayo na ganoon kabuti ang inyong amo.”
“Oo, sir, alam kong mapalad ako. Kahit libutin ko pa ang buong mundo, hindi ako makakahanap ng mas mabuting amo kaysa sa kanya. At lagi kong napapansin na ang mga batang mabait at maganda ang ugali ay kadalasang ganoon pa rin paglaki. Si Mr. Darcy ay isa sa pinakamabait at pinakamapagbigay na batang nakilala ko.”
Halos hindi makapaniwala si Elizabeth sa kanyang naririnig.
“Si Mr. Darcy ba talaga ang pinag-uusapan niya?” naisip niya.
“Napakabuting tao ng kanyang ama,” sabi ni Mrs. Gardiner.
“Oo, ma'am, talagang napakabuti niya. At ang kanyang anak ay katulad na katulad niya—mabait at magalang din sa mga mahihirap.”
Tahimik na nakinig si Elizabeth. Namamangha siya, pero hindi niya alam kung maniniwala ba siya.
Gusto niyang makarinig pa ng tungkol kay Darcy.
Pero nagkuwento si Mrs. Reynolds tungkol sa ibang bagay—tungkol sa mga larawan, laki ng mga kuwarto, at presyo ng mga kasangkapan. Wala nang ibang gustong marinig si Elizabeth kundi tungkol kay Darcy.
Napansin ni Mr. Gardiner kung gaano katindi ang paghanga ni Mrs. Reynolds sa kanyang amo. Natuwa siya rito at ibinalik ang usapan kay Darcy habang sabay-sabay silang umaakyat sa malaking hagdan.
“Siya ang pinakamabuting landlord at pinakamabuting amo na nakilala ko,” masiglang sabi ni Mrs. Reynolds. “Hindi siya katulad ng mga batang lalaki ngayon na sarili lang nila ang iniisip. Walang kahit isang tenant o servant niya na hindi magsasabi ng magandang bagay tungkol sa kanya.”
“May mga taong nagsasabing mayabang siya,” dagdag niya, “pero sigurado akong hindi ko iyon nakita sa kanya. Sa tingin ko, sinasabi lang iyon ng mga tao dahil hindi siya madaldal o palakausap gaya ng ibang mga binata.”
Napaisip si Elizabeth:
“Ibang-iba pala ang dating niya kapag ganito ang pagkakalarawan sa kanya.”
Habang naglalakad sila, bumulong ang kanyang tiyahin:
“Hindi naman eksaktong tugma ang napakagandang paglalarawan na ito sa paraan ng pakikitungo niya sa kawawang si Wickham.”
“Baka nagkamali lang tayo ng pagkakaintindi sa kanya,” bulong ni Elizabeth.
“Hindi ako ganoon kadaling maniwala,” sagot ng kanyang tiyahin. “Napakatiwala ng taong nagkuwento sa atin tungkol kay Wickham.”
Nang makarating sila sa maluwang na lobby sa itaas, ipinakita sila sa isang napakagandang sitting room.
Kamakailan lamang itong inayos at mas elegante, maliwanag, at magaan ang dating kumpara sa mga kuwarto sa ibaba.
Ipinaliwanag sa kanila na bagong ayos ang kuwartong iyon para mapasaya si Miss Darcy, dahil nagustuhan niya ito noong huli siyang bumisita sa Pemberley.
“Talagang mabuting kapatid siya,” sabi ni Elizabeth habang naglalakad papunta sa isang bintana.
Mukhang alam na ni Mrs. Reynolds kung gaano matutuwa si Miss Darcy kapag nakita niya ang kuwarto.
“Ganoon talaga siya,” dagdag niya. “Kapag may bagay na makapagpapasaya sa kanyang kapatid, agad niya itong ginagawa. Halos wala siyang bagay na hindi gagawin para sa kanya.”
Ang picture gallery at dalawa o tatlo sa mga pangunahing bedroom na lamang ang natitira nilang pupuntahan.
Maraming magagandang painting sa gallery, pero hindi gaanong marunong si Elizabeth tungkol sa art. Dahil marami na rin siyang nakitang painting sa ibaba, mas interesado siya sa mga crayon drawings ni Miss Darcy. Mas interesting ang mga subject ng mga iyon at mas madali rin niyang maintindihan.
Maraming family portraits sa gallery, pero para sa isang taong hindi naman kilala ang pamilya, hindi gaanong nakakaakit ng pansin ang karamihan sa mga ito.
Nagpatuloy sa paglalakad si Elizabeth habang hinahanap ang isang mukha na talagang kilala niya.
At sa wakas, nakita niya ito.
Si Mr. Darcy.
Kapansin-pansing kamukha niya ang nasa portrait. Lalo na ang banayad na ngiti sa kanyang mukha.
Naalala ni Elizabeth na ilang beses na niyang nakita ang ganoong ngiti sa mukha ni Darcy noong tumitingin ito sa kanya.
Ilang minuto siyang nakatayo roon, tahimik na pinagmamasdan ang portrait.
Bago sila umalis sa gallery, bumalik pa siya rito at muli itong tiningnan.
Ipinaliwanag ni Mrs. Reynolds na ipininta ang portrait noong nabubuhay pa ang ama ni Mr. Darcy.
Sa sandaling iyon, napansin ni Elizabeth na mas malambot na ang kanyang nararamdaman para kay Darcy kaysa noong panahon na talagang magkakilala sila.
Hindi rin niya basta-basta maipagsawalang-bahala ang lahat ng magagandang sinabi ni Mrs. Reynolds tungkol sa kanya.
Tutal, anong klaseng papuri ang mas mahalaga kaysa sa taos-pusong papuri ng isang matalino at mapagmasid na servant na matagal nang nakakakilala sa kanya?
Nagsimula nang isipin ni Elizabeth si Darcy sa ibang paraan—bilang kapatid, landlord, at amo.
Ilang tao kaya ang nakasalalay sa kanya para maging masaya?
Gaano karaming saya o paghihirap ang kaya niyang idulot sa buhay ng ibang tao?
At dahil sa kanyang posisyon at kapangyarihan, gaano karaming kabutihan—o maging kasamaan—ang kaya niyang gawin?
Lahat ng sinabi ni Mrs. Reynolds tungkol kay Darcy ay pabor sa kanya at nagpakita na mabuti talaga siyang tao.
Habang nakatayo si Elizabeth sa harap ng portrait ni Darcy, parang tinitigan din siya ng mga mata nito mula sa larawan. Napaisip siya sa paraan ng pagtingin ni Darcy sa kanya noon.
Sa unang pagkakataon, nakaramdam siya ng mas malalim na pasasalamat sa pagmamahal na ipinakita nito sa kanya.
Naalala niya kung gaano kainit at sincere ang nararamdaman ni Darcy noon. At ngayong mas naiintindihan na niya ito, hindi na niya nakikita ang dating kilos nito bilang ganoon kasama o hindi nararapat tulad ng dati niyang iniisip.
Nang matapos na nilang makita ang lahat ng bahagi ng bahay na bukas para sa mga bisita, bumalik sila sa ibaba.
Nagpaalam sila kay Mrs. Reynolds, at isang gardener ang sumalubong sa kanila sa harap ng bahay para ipakita naman ang paligid.
Habang naglalakad sila sa lawn papunta sa ilog, biglang lumingon si Elizabeth para muling tingnan ang bahay.
Huminto rin ang kanyang tiyahin at tiyuhin.
Habang pinag-uusapan ng kanyang tiyuhin kung kailan kaya itinayo ang bahay, biglang lumitaw si Mr. Darcy mismo mula sa daang nasa likod ng bahay na papunta sa mga stable.
Mga dalawampung yarda lang ang layo niya sa kanila.
Napakabilis at biglaan ng paglitaw niya kaya imposibleng hindi nila siya makita.
Agad nagtagpo ang mga mata nina Elizabeth at Darcy.
Pareho silang biglang namula.
Talagang napahinto si Darcy sa gulat. Sa ilang sandali, parang hindi siya makagalaw dahil sa pagkabigla.
Pero mabilis siyang nakabawi at naglakad papunta sa grupo.
Magalang siyang bumati kay Elizabeth. Hindi man siya lubos na kalmado, nanatili siyang magalang at maayos ang pakikitungo.
Dahil sa gulat, instinctively na umiwas muna ng tingin si Elizabeth. Pero nang lumapit si Darcy, huminto siya at tinanggap ang pagbati nito, kahit halatang-halata ang kanyang matinding hiya at kaba.
Kahit hindi pa nila nakilala si Darcy dahil sa bigla niyang paglitaw o dahil kamukhang-kamukha niya ang portrait na kakatingin lang nila, sapat na sana ang gulat na reaksyon ng gardener nang makita niya ang kanyang amo para malaman nilang si Mr. Darcy nga iyon.
Medyo lumayo muna ang tiyahin at tiyuhin ni Elizabeth habang kausap ni Darcy ang kanilang pamangkin.
Sobrang gulat at litong-lito si Elizabeth. Halos hindi niya magawang tumingin sa mukha ni Darcy, at hindi na rin niya alam kung tama ba ang mga sagot niya habang magalang itong nagtatanong tungkol sa kanyang pamilya.
Hindi niya maalis sa isip kung gaano kalaki ang pagbabago sa pakikitungo ni Darcy kumpara noong huli silang nagkita.
Sa bawat salitang sinasabi nito, lalo siyang nahihiya.
Paulit-ulit ding pumapasok sa isip niya kung gaano ka-awkward na makita siya ni Darcy na nasa bahay nito.
Ang ilang minutong iyon na magkasama sila ay kabilang sa mga pinaka-awkward na sandali ng buhay niya.
Pero mukhang hindi rin komportable si Darcy.
Karaniwan ay kalmado at kontrolado ang paraan ng pagsasalita niya, pero ngayon, iba ang boses niya—parang kinakabahan.
Paulit-ulit niyang tinatanong si Elizabeth kung kailan siya umalis sa Longbourn at kung gaano na siya katagal sa Derbyshire.
Paulit-ulit niya itong tinatanong at napakabilis pa ng pagsasalita, kaya halatang magulo rin ang isip niya.
Sa bandang huli, parang wala na siyang maisip na sasabihin.
Ilang sandali siyang nakatayo roon nang tahimik, hanggang sa bigla niyang inayos ang sarili, nagpaalam, at umalis.
Pagkaalis ni Darcy, bumalik sa tabi ni Elizabeth ang kanyang tiyahin at tiyuhin.
Pinag-usapan nila kung gaano kagwapo si Darcy.
Pero halos wala nang naririnig si Elizabeth.
Sobrang dami ng nararamdaman niya kaya tahimik lang siyang sumunod sa kanila.
Labis siyang nahihiya, naiirita, at hindi komportable.
“Ang pagpunta ko rito ang pinakamasamang desisyon na ginawa ko!” naisip niya.
“Ano kaya ang iniisip niya tungkol sa akin? Ang weird siguro ng dating nito sa kanya.”
Iniisip niya kung gaano ito kahiya-hiya para sa isang lalaking gaya ni Darcy na maaaring mataas ang tingin sa sarili.
“Baka isipin pa niyang sinadya kong pumunta rito para muli siyang makita!”
Sobrang nahiya si Elizabeth.
“Bakit ba kasi pumunta pa ako rito?”
O baka napaisip si Elizabeth:
“Bakit naman siya dumating nang isang araw na mas maaga kaysa sa inaasahan?”
Kung sampung minuto lang silang mas maagang dumating, sana ay nakalayo na sila at hindi na sila nakita ni Darcy. Malinaw na kakarating lang talaga niya—malamang ay kagagaling lang niya sa pagsakay sa kabayo o kakababa lang niya sa karwahe.
Paulit-ulit na namula si Elizabeth sa sobrang awkward ng pagkikita nila.
At hindi niya rin makalimutan ang kakaibang pagbabago sa pakikitungo ni Darcy.
Ano kaya ang ibig sabihin nito?
Nakakagulat na kinausap pa siya ni Darcy. Pero higit pa roon, kinausap siya nito nang napakagalang at nagtanong pa tungkol sa kanyang pamilya!
Kailanman ay hindi pa niya nakitang ganoon ka-relaxed at ka-gentle si Darcy sa pakikitungo sa kanya.
Napakalaki ng pagkakaiba nito sa huling pagkikita nila sa Rosings Park, nang iniabot nito sa kanya ang liham.
Hindi alam ni Elizabeth kung ano ang iisipin o kung paano ipapaliwanag ang biglaang pagbabago ng ugali ni Darcy.
Samantala, nakapasok na sila sa isang magandang daanan sa tabi ng tubig. Habang nagpapatuloy sila, lalo pang gumaganda ang tanawin—mas kahanga-hanga ang mga burol at mas napakaganda ng kagubatan sa kanilang dinaraanan.
Pero halos wala itong napansin si Elizabeth.
Paulit-ulit na may itinuturo ang kanyang tiyahin at tiyuhin na magagandang tanawin, at awtomatiko lamang siyang sumasagot na parang nakikinig. Tumingin din siya sa direksiyong itinuturo nila.
Pero ang totoo, wala siyang talagang nakikita.
Ang buong isip niya ay nakatuon lamang sa Pemberley House.
Sa isang lugar sa loob ng malaking bahay na iyon ay naroon si Mr. Darcy.
Gustong-gusto ni Elizabeth na malaman kung ano ang iniisip nito sa mismong sandaling iyon.
Ano kaya ang iniisip niya tungkol sa akin ngayon?
At sa kabila ng lahat ng nangyari sa pagitan nila—
May nararamdaman pa rin kaya siya para sa akin?
Iyon lang ang paulit-ulit na umiikot sa isip ni Elizabeth.
Baka naging magalang lang si Darcy dahil komportable siya sa presensya ni Elizabeth. Pero may kakaiba sa tono ng boses niya na parang hindi naman talaga siya relaxed.
Hindi malaman ni Elizabeth kung masaya ba si Darcy o hindi nang makita siya. Pero isang bagay ang malinaw—hindi talaga siya naging kalmado nang makita si Elizabeth.
Sa wakas, napansin ng tiyahin at tiyuhin niya kung gaano siya ka-distracted at tinukso siya tungkol dito. Dahil doon, natauhan si Elizabeth at naisip niyang kailangan niyang kumilos nang mas normal.
Pumasok sila sa kagubatan at pansamantalang iniwan ang ilog. Naglakad sila paakyat sa mas mataas na bahagi ng lugar.
Sa mga bahagi kung saan bumubukas ang pagitan ng mga puno, makikita nila ang napakagandang tanawin ng lambak, ang mga burol sa kabilang panig, ang mahahabang kagubatan na tumatakip sa mga burol, at paminsan-minsan ay ang bahagi ng ilog.
Sinabi ni Mr. Gardiner na gusto niyang libutin ang buong estate, pero nag-aalala siyang baka masyado itong malayo para lakarin.
Ngumiti nang may kumpiyansa ang taong kausap nila at sinabi na ang buong paikot na daan ay sampung milya.
Dahil doon, wala nang tanong pa—nagpatuloy sila sa karaniwang ruta sa paligid ng estate.
Pagkaraan ng ilang oras, bumaba ang daan sa pagitan ng mga punong nakapaligid dito at muli silang nakarating sa tabi ng tubig, kung saan naging mas makitid ang ilog.
Tumawid sila gamit ang isang simple at maliit na tulay na bagay na bagay sa natural na itsura ng paligid.
Mas kaunti ang dekorasyon sa bahaging ito kumpara sa mga lugar na napuntahan nila kanina.
Dito, lumiit ang lambak at naging parang isang maliit at tahimik na bangin. Sapat lamang ang espasyo para sa batis at isang makitid na daanan na napapalibutan ng makakapal at halos hindi ginagalaw na mga halaman at puno.
Gustong-gusto ni Elizabeth na tuklasin pa ang paikot-ikot na daanan sa kagubatan. Pero nang makatawid na sila sa tulay at makita kung gaano na sila kalayo mula sa bahay, hindi na kinaya ni Mrs. Gardiner na magpatuloy.
Hindi talaga siya mahilig maglakad nang matagal, kaya ang gusto na lang niya ay makabalik sa kanilang karwahe sa lalong madaling panahon.
Wala nang nagawa si Elizabeth kundi sumunod.
Naglakad sila pabalik sa bahay sa kabilang bahagi ng ilog, gamit ang pinakamalapit na daan. Pero mabagal ang kanilang paglalakad dahil mahilig talaga sa pangingisda si Mr. Gardiner kapag may pagkakataon.
Madalas siyang humihinto para tingnan kung may lalabas na trout sa tubig at makipagkuwentuhan sa lalaking kasama nila tungkol sa mga isda. Kaya halos hindi sila umuusad.
Habang mabagal silang naglalakad, muli silang nagulat.
Napakalaki rin ng gulat ni Elizabeth nang makita niyang papalapit na naman sa kanila si Mr. Darcy, at hindi ito ganoon kalayo.
Mas bukas ang daanan sa bahaging iyon kumpara sa kabilang side, kaya nakita na nila si Darcy bago pa ito tuluyang makalapit.
Kahit nagulat si Elizabeth, mas handa na siya ngayon para sa isa na namang pagkikita.
Napagdesisyunan niyang kung talagang lalapit si Darcy sa kanila, mananatili siyang kalmado at kakausapin siya nang maayos.
Sa loob ng ilang sandali, naisip pa niya na baka liliko si Darcy sa ibang daan para iwasan sila.
Pero nawala ang pag-asang iyon nang umabot sila sa isang kurbada at pansamantalang hindi na nila makita si Darcy.
At nang malampasan nila ang kurbada—
naroon na siya, diretso sa harap nila.
Sa isang tingin pa lang, napansin ni Elizabeth na hindi nawala ang pagiging magalang ni Darcy, tulad ng ipinakita niya kanina.
Para maging magalang din, nagsimula si Elizabeth na purihin ang ganda ng lugar.
Pero hindi pa man niya lubos na nasasabi ang mga salitang “napakaganda” at “kaakit-akit,” may ilang hindi magandang alaala na biglang pumasok sa isip niya.
Naisip niya na baka iba ang pagkakaintindi ni Darcy sa mga papuri niya tungkol sa Pemberley. Baka isipin nitong sobra siyang humahanga o sinusubukan niya itong mapabilib.
Namula siya at tumigil na sa pagsasalita.
Medyo nasa likod nila si Mrs. Gardiner.
Nang tumigil si Elizabeth, magalang na nagtanong si Darcy kung maaari ba niyang ipakilala sa kanya ang kanyang mga kasama.
Hindi talaga iyon inaasahan ni Elizabeth.
Halos mapangiti siya dahil sa sobrang ironic ng sitwasyon.
Ngayon, si Darcy mismo ang gustong makilala ang mga taong minsan niyang minamaliit—ang mga taong hindi niya tinanggap dahil sa kanyang pride nang alukin niya ng kasal si Elizabeth.
Napaisip si Elizabeth:
“Ano kaya ang magiging reaksyon niya kapag nalaman niyang sila pala ang mga ito? Sa ngayon, malamang iniisip niyang mga importanteng tao at fashionable ang mga kasama ko.”
Agad silang ipinakilala ni Elizabeth.
Habang ipinapaliwanag niyang tiyahin at tiyuhin niya sina Mr. at Mrs. Gardiner, palihim siyang sumulyap kay Darcy para makita ang reaksyon nito.
Inaasahan niyang baka bigla itong magdahilan at umalis agad dahil baka isipin nitong hindi karapat-dapat makasama ang mga ito.
Malinaw na nagulat si Darcy nang malaman kung sino talaga sila.
Pero nakakagulat din na maayos niyang tinanggap iyon.
Sa halip na umalis, nanatili siya.
Bumalik pa siya sa kanilang grupo at nakipag-usap kay Mr. Gardiner.
Hindi napigilan ni Elizabeth na matuwa.
Sa totoo lang, medyo nakaramdam pa siya ng tagumpay.
Nakakagaan ng loob na alam na ngayon ni Darcy na may mga kamag-anak si Elizabeth na maaari niyang ipakilala nang buong pagmamalaki—mga taong wala siyang kahit anong dahilan para ikahiya.
Maingat na nakinig si Elizabeth sa lahat ng pinag-uusapan ng kanyang tiyuhin at ni Darcy.
Masayang-masaya siya at ipinagmamalaki ang kanyang tiyuhin sa bawat sinasabi nito na nagpapakita ng kanyang talino, magandang panlasa, at maayos na pakikitungo.
Hindi nagtagal, napunta ang usapan sa pangingisda.
Narinig ni Elizabeth na magalang na inanyayahan ni Darcy ang kanyang tiyuhin na mangisda sa kanilang lugar kahit kailan nito gusto habang nananatili pa sila sa paligid.
Inalok pa ni Darcy na siya na ang magbibigay ng lahat ng fishing equipment na kakailanganin nito. Itinuro rin niya kung aling mga bahagi ng ilog ang karaniwang maraming nahuhuling isda.
Habang magkaakbay na naglalakad sina Elizabeth at Mrs. Gardiner, tumingin sa kanya ang kanyang tiyahin na parang sinasabing:
“Ano ba ang nangyayari?”
Walang sinabi si Elizabeth, pero labis siyang natuwa.
Pakiramdam niya, ang kabaitan ni Darcy sa kanyang tiyuhin ay isang uri rin ng papuri para sa kanya.
Pero kahit natutuwa siya, sobrang naguguluhan pa rin siya.
Paulit-ulit niyang iniisip:
“Bakit siya biglang nagbago nang ganito? Ano kaya ang dahilan?”
“Hindi naman siguro dahil sa akin. Hindi naman siguro ganito siya dahil sa akin.”
“Hindi maaaring ganoon kalaki ang naging epekto sa kanya ng mga sinabi ko sa Hunsford.”
At pagkatapos ay naisip niya:
“Imposibleng mahal pa rin niya ako.”
Matagal silang naglakad nang ganito—magkatabi sa unahan ang dalawang babae at nasa likod naman ang dalawang lalaki.
Sa isang pagkakataon, bumaba sila hanggang sa gilid ng ilog para mas matingnan ang isang kakaibang halamang tumutubo sa tubig.
Pagkatapos nilang bumalik sa daanan at magpatuloy sa paglalakad, bahagyang nagbago ang pagkakasama nila.
Pagod na si Mrs. Gardiner dahil sa mahabang paglalakad buong umaga, at hindi na sapat ang braso ni Elizabeth para masuportahan siya nang maayos.
Kaya pinili niyang makipag-arm in arm sa kanyang asawa habang nagpapatuloy sila sa paglalakad.
Pumuwesto si Mr. Darcy sa tabi ni Elizabeth, kung saan kanina naglalakad si Mrs. Gardiner, at magkasama silang nagpatuloy sa paglalakad.
Pagkatapos ng ilang sandaling tahimik at medyo awkward, si Elizabeth ang unang nagsalita.
Gusto niyang malaman ni Darcy na bago siya pumunta sa Pemberley, sinabihan na siyang wala roon si Darcy. Kaya ipinaliwanag niya na talagang hindi niya inaasahan ang pagdating nito.
“Sinabi sa amin ng housekeeper ninyo na siguradong hindi kayo darating hanggang bukas,” sabi niya. “At bago pa kami umalis sa Bakewell, sinabi rin sa amin na hindi pa kayo inaasahang makakabalik agad dito.”
Inamin ni Darcy na tama siya.
Ipinaliwanag niya na kailangan niyang bumalik nang ilang oras na mas maaga kaysa sa iba niyang kasama dahil may kailangan siyang asikasuhin kasama ang kanyang estate manager.
“Darating sila bukas nang maaga,” patuloy niya. “At may ilan sa kanila na kilala mo na—sina Mr. Bingley at ang kanyang mga kapatid na babae.”
Bahagyang yumuko lamang si Elizabeth bilang tugon.
Agad bumalik sa isip niya ang huling pagkakataong napag-usapan nila ni Darcy si Mr. Bingley.
At base sa pagbabago ng mukha ni Darcy, mukhang ganoon din ang iniisip niya.
Pagkaraan ng ilang sandali, nagpatuloy si Darcy:
“May isa pa sa grupo na talagang gustong makilala ka.”
Saglit siyang nag-atubili bago nagtanong:
“Papayag ka ba na ipakilala ko sa iyo ang kapatid kong babae habang nananatili ka sa Lambton? O sobra na ba ang hinihiling ko?”
Sobrang nagulat si Elizabeth sa tanong na iyon.
Napaka-unexpected ng imbitasyon ni Darcy kaya hindi niya agad alam kung paano siya sasagot.
Agad naisip ni Elizabeth na kung talagang gustong makilala ni Miss Darcy si Elizabeth, malamang ay si Darcy mismo ang may kagustuhan nito.
At sapat na iyon para mapasaya si Elizabeth.
Nakakagaan ng loob na malaman na kahit may mga nangyari sa pagitan nila, hindi naman pala talaga masama ang tingin ni Darcy sa kanya at hindi siya nito lubusang kinagalitan o kinimkim ang sama ng loob.
Nagpatuloy silang maglakad nang tahimik, parehong malalim ang iniisip.
Hindi komportable si Elizabeth—imposibleng maging totally relaxed siya sa sitwasyon—pero na-flatter at natuwa rin siya.
Ang kagustuhan ni Darcy na ipakilala sa kanya ang kapatid nito ay isang napakalaking papuri.
Hindi nagtagal, naiwan nila sa likod ang iba nilang kasama. Nang makarating sila sa karwahe, nasa halos isang-kapat na milya pa sa likuran sina Mr. at Mrs. Gardiner.
Inanyayahan ni Darcy si Elizabeth na pumasok sa bahay.
Pero sinabi ni Elizabeth na hindi naman siya pagod, kaya nanatili silang dalawa sa lawn.
Sa ganitong pagkakataon, napakarami sanang bagay na maaari nilang pag-usapan.
Pero naging sobrang awkward ng katahimikan sa pagitan nila.
Gustong magsalita ni Elizabeth, pero parang biglang naging mahirap pag-usapan ang kahit anong bagay.
Sa wakas, naalala niyang naglalakbay siya sa lugar na iyon, kaya napag-usapan nila ang tungkol sa Matlock at Dovedale.
Sinikap nilang ipagpatuloy ang usapan, pero parang napakabagal ng oras.
Unti-unti nang nauubos ang pasensya at mga maisip na sasabihin ni Elizabeth bago matapos ang kanilang awkward na pag-uusap na silang dalawa lang.
Nang tuluyang makalapit sina Mr. at Mrs. Gardiner, inanyayahan silang lahat ni Darcy na pumasok sa bahay at kumain o uminom muna.
Pero magalang nila itong tinanggihan.
At sa pinakamaayos at magalang na paraan, nagpaalam sila sa isa't isa at naghiwa-hiwalay.
Tinulungan ni Mr. Darcy ang mga babae na makasakay sa karwahe. Nang umalis na ang karwahe, nakita ni Elizabeth na dahan-dahan siyang naglalakad pabalik sa bahay.
Habang nasa daan sila, nagsimula nang magkomento ang tiyuhin at tiyahin ni Elizabeth tungkol kay Darcy. Pareho nilang sinabi na mas mabuti pala siya kaysa sa inaasahan nila.
“Napakabait ng asal niya, magalang, at hindi mayabang,” sabi ng tiyuhin niya.
“Medyo may pagka-seryoso at dignified lang ang dating niya,” sagot ng tiyahin niya. “Pero sa kilos at aura lang naman iyon, at hindi naman nakakainis. Ngayon, masasabi ko na rin tulad ng sinabi ng housekeeper na kahit may mga taong nagsasabing mayabang siya, wala naman akong nakitang ganoon sa kanya.”
“Hindi ko talaga inakala na ganoon siya makitungo sa atin,” sabi ng tiyuhin niya. “Hindi lang siya basta naging magalang—talagang maasikaso siya. At sa totoo lang, hindi naman niya kailangang gawin iyon. Halos hindi nga niya kilala si Elizabeth.”
“Pero Lizzy,” sabi ng tiyahin niya, “hindi siya kasing-guwapo ni Wickham. O mas tama sigurong sabihin na wala siyang ganoong ka-charming na mukha tulad ni Wickham. Pero maganda naman ang mga features niya. Pero bakit mo ba sinabi noon na hindi mo siya gusto at napaka-unpleasant niya?”
Sinubukan ni Elizabeth na ipaliwanag ang sarili niya sa abot ng makakaya niya.
Sinabi niya na mas nagustuhan niya si Darcy noong nagkita sila sa Kent kaysa dati, at hindi pa niya kailanman nakitang ganoon siya ka-friendly at kaayos makitungo gaya noong umagang iyon.
“Pero baka naman medyo pabago-bago lang talaga siya sa pagiging magalang,” sagot ng tiyuhin niya. “Ganyan minsan ang mga taong mataas ang katayuan. Kaya hindi ko muna seseryosohin ang sinabi niyang puwede akong mangisda rito. Baka bukas magbago ang isip niya at pagbawalan na niya akong mangisda sa lupa niya.”
Naramdaman ni Elizabeth na maling-mali ang pagkakaintindi ng tiyuhin at tiyahin niya kay Darcy, pero wala siyang sinabi.
Nagpatuloy si Mrs. Gardiner, “Sa lahat ng nakita natin sa kanya, hindi ko talaga aakalain na kaya niyang tratuhin ang isang tao nang ganoon kalupit, gaya ng sinasabi niyang ginawa niya kay kawawang Wickham. Hindi naman siya mukhang masama o masungit. Sa totoo lang, may kakaibang kaaya-aya sa kanyang bibig kapag nagsasalita siya. At may dignidad din sa mukha niya na hindi naman nagbibigay sa iyo ng masamang impression tungkol sa pagkatao niya.
“Pero siyempre, iyong mabait na babaeng naglibot sa atin sa bahay, grabe kung purihin siya! Halos hindi ko mapigilang tumawa minsan sa sobrang papuri niya. Pero mukhang mabuti at mapagbigay naman siyang amo. At para sa isang servant, siguro sapat na iyon para masabing wala na siyang ibang kapintasan.”
Dito, naramdaman ni Elizabeth na kailangan niyang ipagtanggol si Darcy tungkol sa ginawa niya kay Wickham.
Kaya, maingat niyang ipinaliwanag na base sa mga narinig niya mula sa mga kamag-anak ni Darcy sa Kent, maaaring ibang-iba pala ang tunay na kuwento. Hindi pala ganoon kasama si Darcy gaya ng iniisip ng mga tao sa Hertfordshire, at hindi rin pala ganoon kabuti at kaaya-aya si Wickham gaya ng kanilang paniniwala noon.
Para patunayan ito, ikinuwento ni Elizabeth ang lahat ng detalye tungkol sa mga naging transaksiyon at usaping pinansyal nina Darcy at Wickham.
Hindi niya sinabi kung sino mismo ang nagbigay sa kanya ng impormasyon, pero nilinaw niyang galing ito sa isang taong mapagkakatiwalaan at alam talaga ang tungkol sa nangyari.
Nagulat at medyo nabahala si Mrs. Gardiner sa mga narinig niya. Pero habang papalapit sila sa mga lugar kung saan siya dating masayang namumuhay at naglilibang, napalitan ng masasayang alaala ang lahat ng iniisip niya.
Naging abala siya sa pagturo sa kanyang asawa ng mga kawili-wiling lugar sa paligid, kaya nakalimutan muna niya ang lahat ng iba pa.
Kahit pagod na siya dahil sa mahabang paglalakad nila noong umaga, pagkapos na pagkapos lang nila sa hapunan, muli siyang lumabas para hanapin ang mga dati niyang kakilala. Masaya niyang ginugol ang buong gabi sa pakikipagkuwentuhan at muling pakikipag-ugnayan sa mga taong matagal na niyang hindi nakita.
Samantala, sobrang daming nangyari kay Elizabeth noong araw na iyon kaya halos wala na siyang atensiyon para sa mga bagong kakilala nila.
Ang nasa isip lang niya ay si Mr. Darcy at kung gaano siya naging magalang at maasikaso sa kanila.
Pero higit sa lahat, hindi niya mapigilang isipin kung bakit gusto ni Darcy na makilala niya ang kapatid nitong babae.
Paulit-ulit itong bumabalik sa isip ni Elizabeth, at talagang nagtataka siya kung ano ang ibig sabihin nito.
