Mrs. Gardiner:
"Lizzy, alam kong matalino ka at hindi ka basta-basta maiinlove dahil lang pinagbawalan ka. Kaya sasabihin ko nang diretso: mag-ingat ka. Huwag mong hayaang mahulog ang loob mo kay Mr. Wickham, at huwag mo ring hikayatin na mahulog siya sa'yo. Wala akong masamang masasabi tungkol sa kanya—mabait at kaakit-akit siyang binata. Kung may sapat lang siyang yaman, sasabihin kong bagay talaga kayo. Pero sa sitwasyon niya ngayon, hindi magiging praktikal ang relasyon ninyo. Gamitin mo ang isip mo. Nagtitiwala ang ama mo na gagawa ka ng tamang desisyon, kaya huwag mo siyang biguin."
Elizabeth:
"Naku, Tita, seryoso ka talaga."
Mrs. Gardiner:
"Oo, at sana maging seryoso ka rin."
Elizabeth:
"Huwag kang mag-alala. Aalagaan ko ang sarili ko, pati si Mr. Wickham. Sisiguraduhin kong hindi siya maiinlove sa akin, kung kaya kong pigilan."
Mrs. Gardiner:
"Lizzy, hindi ka pa rin seryoso."
Elizabeth:
"Pasensya na, hayaan mong subukan kong ipaliwanag ulit. Sa ngayon, hindi ako in love kay Mr. Wickham. Hindi talaga. Pero aaminin ko, siya ang pinaka-kaaya-aya at pinakamasarap kasama sa lahat ng lalaking nakilala ko. At kung sakaling totoong mahulog ang loob niya sa akin, sa tingin ko mas mabuti pang huwag na lang. Alam kong hindi iyon magiging praktikal. Hay, kasalanan talaga ng nakakainis na si Mr. Darcy!"
"Napakalaki ng tiwala ng tatay ko sa akin, at ayokong mawala ang respeto niya. Pero gusto rin naman niya si Mr. Wickham."
"Sa madaling salita, Tita, ayokong maging dahilan ng kalungkutan ninyo. Pero araw-araw naman nating nakikita na kapag nagmamahalan ang dalawang tao, hindi sila napipigilan ng kakulangan sa pera para magpakasal o magkasundo. Kaya paano ko maipapangako na mas magiging matalino ako kaysa sa marami, kung sakaling matukso akong mahalin siya? At paano ko malalaman na mas tama ngang pigilan ang sarili ko?"
"Ang maipapangako ko lang ay hindi ako magmamadali. Hindi ko agad iisipin na ako ang pinakamahalagang babae sa kanya. Kapag magkasama kami, pipilitin kong huwag magpadala sa mga pangarap o damdamin. Gagawin ko ang lahat ng makakaya ko."
Mrs. Gardiner:
"Siguro mas mabuti rin kung hindi mo siya masyadong hinihikayat na pumunta rito. Kahit papaano, huwag mong paalalahanan ang nanay mo na imbitahan siya."
Elizabeth (nakangiting parang nahuli):
"Tulad ng ginawa ko noong isang araw? Tama ka. Mas mabuting tigilan ko na iyon. Pero huwag mong isipin na palagi siyang narito dahil sa akin. Madalas lang siyang naimbitahan nitong linggo dahil nandito kayo. Alam mo naman si Mama, gusto niyang laging may kasama at may bisita ang kanyang mga kaibigan."
"Pero seryoso, ipinapangako ko sa iyo na susubukan kong gawin ang sa tingin ko ay pinakamatalinong desisyon. Sana ay panatag ka na ngayon."
Pinanatag ni Mrs. Gardiner si Elizabeth at sinabing kuntento na siya sa mga ipinangako nito. Nagpasalamat naman si Elizabeth sa kanyang tiyahin dahil sa maingat at mabuting payo nito. Naghiwalay sila nang walang samaan ng loob—isang bihirang pagkakataon na ang isang tao ay pinayuhan tungkol sa pag-ibig at tinanggap iyon nang hindi nagtatampo.
Hindi nagtagal, bumalik si Mr. Collins sa Hertfordshire matapos umalis ang mga Gardiner at si Jane. Pero dahil nakituloy siya sa pamilya Lucas, hindi ito naging abala kay Mrs. Bennet.
Palapit na ang kasal nina Mr. Collins at Charlotte Lucas. Sa wakas ay tinanggap na ni Mrs. Bennet na wala na siyang magagawa para pigilan ito. Gayunpaman, may halong pagkainis pa rin siya at paulit-ulit na sinasabi, "Sana maging masaya sila," pero halatang hindi niya iyon taos-pusong sinasabi.
Nakatakda ang kasal sa Huwebes, kaya noong Miyerkules ay dumalaw si Charlotte upang magpaalam. Nang oras nang umalis siya, nahiya si Elizabeth sa malamig at pilit na pagbati ng kanyang ina. Dahil tunay siyang nalungkot sa paghihiwalay nila ng kaibigan, sinamahan niya si Charlotte palabas ng bahay.
Habang magkasama silang bumababa ng hagdan, sinabi ni Charlotte,
"Umaasa akong madalas mo akong susulatan, Eliza."
Sumagot si Elizabeth,
"Siyempre naman."
May isa pang hiling si Charlotte.
"Pwede bang bumisita ka rin sa akin?"
Sabi ni Elizabeth,
"Sigurado naman akong madalas pa tayong magkikita rito sa Hertfordshire."
Ngunit sinabi ni Charlotte,
"Mukhang matatagal pa ako sa Kent. Kaya ipangako mo na pupunta ka sa Hunsford para bisitahin ako."
Ayaw sanang mangako ni Elizabeth dahil naiisip niyang hindi magiging masaya ang pagbisita sa bahay nina Charlotte at Mr. Collins. Pero bilang mabuting kaibigan, hindi niya kayang tumanggi.
Dagdag pa ni Charlotte,
"Pupunta sina Papa at Maria sa akin sa Marso. Sana sumama ka rin. Maniwala ka, Eliza, magiging malugod kitang tatanggapin tulad nila."
Pinanatag ni Mrs. Gardiner si Elizabeth at sinabing kuntento na siya sa mga ipinangako nito. Nagpasalamat naman si Elizabeth sa kanyang tiyahin dahil sa maingat at mabuting payo nito. Naghiwalay sila nang walang samaan ng loob—isang bihirang pagkakataon na ang isang tao ay pinayuhan tungkol sa pag-ibig at tinanggap iyon nang hindi nagtatampo.
Hindi nagtagal, bumalik si Mr. Collins sa Hertfordshire matapos umalis ang mga Gardiner at si Jane. Pero dahil nakituloy siya sa pamilya Lucas, hindi ito naging abala kay Mrs. Bennet.
Palapit na ang kasal nina Mr. Collins at Charlotte Lucas. Sa wakas ay tinanggap na ni Mrs. Bennet na wala na siyang magagawa para pigilan ito. Gayunpaman, may halong pagkainis pa rin siya at paulit-ulit na sinasabi, "Sana maging masaya sila," pero halatang hindi niya iyon taos-pusong sinasabi.
Nakatakda ang kasal sa Huwebes, kaya noong Miyerkules ay dumalaw si Charlotte upang magpaalam. Nang oras nang umalis siya, nahiya si Elizabeth sa malamig at pilit na pagbati ng kanyang ina. Dahil tunay siyang nalungkot sa paghihiwalay nila ng kaibigan, sinamahan niya si Charlotte palabas ng bahay.
Habang magkasama silang bumababa ng hagdan, sinabi ni Charlotte,
"Umaasa akong madalas mo akong susulatan, Eliza."
Sumagot si Elizabeth,
"Siyempre naman."
May isa pang hiling si Charlotte.
"Pwede bang bumisita ka rin sa akin?"
Sabi ni Elizabeth,
"Sigurado naman akong madalas pa tayong magkikita rito sa Hertfordshire."
Ngunit sinabi ni Charlotte,
"Mukhang matatagal pa ako sa Kent. Kaya ipangako mo na pupunta ka sa Hunsford para bisitahin ako."
Ayaw sanang mangako ni Elizabeth dahil naiisip niyang hindi magiging masaya ang pagbisita sa bahay nina Charlotte at Mr. Collins. Pero bilang mabuting kaibigan, hindi niya kayang tumanggi.
Dagdag pa ni Charlotte,
"Pupunta sina Papa at Maria sa akin sa Marso. Sana sumama ka rin. Maniwala ka, Eliza, magiging malugod kitang tatanggapin tulad nila."
Nakapagsulat na si Jane kay Elizabeth ng maikling liham upang ipaalam na ligtas siyang nakarating sa London. Sabik na sabik si Elizabeth sa susunod nitong sulat dahil umaasa siyang may balita na ito tungkol sa pamilya Bingley.
Ngunit hindi naging maganda ang balita.
Isang linggo nang nasa London si Jane, pero hindi pa rin siya nakikita o kinakausap ni Caroline Bingley. Gayunpaman, dahil likas na mabait at positibo si Jane, inisip niyang baka nawala lang ang huli niyang liham kaya hindi alam ni Caroline na nasa London na siya.
Sumulat si Jane:
"Pupunta bukas ang tiyahin ko sa bahaging iyon ng lungsod, kaya sasamantalahin ko ang pagkakataon para dumaan sa bahay ni Caroline sa Grosvenor Street."
Pagkatapos ng pagbisita, muli siyang sumulat:
"Mukhang wala sa magandang mood si Caroline, pero masaya naman siyang makita ako. Pinagsabihan pa niya ako kung bakit hindi ko raw ipinaalam na pupunta ako sa London. Kaya tama nga ang hinala ko—hindi niya natanggap ang huli kong liham."
"Siyempre, nagtanong ako tungkol sa kapatid niyang si Mr. Bingley. Mabuti naman daw siya, pero sobrang abala niya kasama si Mr. Darcy kaya halos hindi na rin siya nakikita ng kanyang mga kapatid."
"Nalaman ko ring darating si Miss Darcy para maghapunan. Sana makita ko rin siya. Hindi rin ako nagtagal dahil aalis na sina Caroline at Mrs. Hurst. Sigurado akong magkikita ulit kami sa lalong madaling panahon."
Pagkabasa ni Elizabeth ng liham, napailing na lang siya.
Hindi siya naniwala sa paliwanag ni Caroline. Para sa kanya, malinaw na sinasadya nitong ilayo si Jane kay Mr. Bingley. Pakiramdam niya ay hindi man lang alam ni Mr. Bingley na nasa London si Jane, at malalaman lamang niya iyon kung sakaling magkataon o aksidente silang magkita.
Lumipas ang apat na linggo, pero hindi pa rin nakita ni Jane si Mr. Bingley.
Sinubukan niyang kumbinsihin ang sarili na hindi siya nalulungkot, ngunit hindi na niya maikakaila na tila iniiwasan na siya ni Caroline Bingley. Sa loob ng dalawang linggo, tuwing umaga ay umaasa siyang bibisita si Caroline, at tuwing gabi naman ay gumagawa siya ng iba't ibang dahilan para ipaliwanag kung bakit hindi ito dumating.
Sa wakas, dumalaw rin si Caroline. Ngunit maikli lamang ang kanyang pagbisita, at halatang nagbago na ang kanyang pakikitungo. Pormal, malamig, at parang wala na itong interes na maging malapit kay Jane.
Sa liham niya kay Elizabeth, isinulat ni Jane:
"Alam kong hindi ka matutuwa na tama ka at mali ako. Inaamin kong nagkamali ako sa pag-aakalang tunay na kaibigan ko si Caroline. Pero sana huwag mong isipin na naging matigas ang ulo ko. Sa paraan ng pakikitungo niya sa akin noon, natural lang naman na pagkatiwalaan ko siya."
"Hindi ko maintindihan kung bakit siya mismo ang unang lumapit at naging malapit sa akin kung ganito rin pala ang mangyayari. At sa totoo lang, kung maulit ang parehong sitwasyon, malamang magtitiwala pa rin ako sa kanya."
"Kahapon lang niya ibinalik ang pagbisita ko. Sa lahat ng panahong iyon, wala man lang siyang ipinadalang liham o mensahe. Nang dumating siya, halatang wala siyang ganang makita ako. Nagbigay lang siya ng maikling paumanhin at hindi man lang nagpahiwatig na gusto niya akong makitang muli. Sobrang iba na siya kaya napagpasyahan kong huwag na lang ipagpatuloy ang aming pagkakaibigan."
"Naaawa ako sa kanya kahit hindi ko maiwasang sisihin siya. Siya ang unang naging malapit sa akin. Pero naniniwala akong ginagawa niya ito dahil nag-aalala siya para sa kanyang kapatid. Bilang isang mapagmahal na kapatid, natural lang na gusto niya ang pinakamabuti para rito."
"Ang hindi ko maintindihan ay kung bakit nag-aalala pa rin siya. Kung totoong may nararamdaman si Mr. Bingley para sa akin, matagal na sana kaming nagkita. Sigurado akong alam niyang nasa London ako dahil may nasabi mismo si Caroline na nagpapatunay nito."
"Pero sa paraan ng pagsasalita niya, parang gusto niyang paniwalain ang sarili na si Mr. Bingley ay may gusto kay Miss Darcy. Hindi ko maintindihan. Kung hindi lang ako natatakot humusga nang mali, iisipin kong may panlilinlang na nangyayari."
"Susubukan kong kalimutan ang lahat ng ito at isipin na lang ang mga bagay na nagpapasaya sa akin—ang pagmamahal mo at ang walang sawang kabaitan nina Tiyo at Tiya."
"Pakisulatan mo ako agad. Nabanggit din ni Caroline na baka hindi na bumalik si Mr. Bingley sa Netherfield at baka tuluyan na niyang iwan ang bahay, pero hindi rin siya sigurado. Mas mabuting huwag na muna nating pag-usapan iyon."
"Natutuwa akong magaganda ang balita mo tungkol sa mga kaibigan natin sa Hunsford. Sana ay bumisita ka sa kanila kasama sina Sir William at Maria. Sigurado akong magiging maganda ang pananatili mo roon."
Nalungkot si Elizabeth nang mabasa niya ang liham ni Jane, ngunit gumaan din ang kanyang pakiramdam nang maisip niyang hindi na muling maloloko ang kapatid niya, lalo na ni Caroline Bingley.
Tungkol naman kay Mr. Bingley, tuluyan na siyang nawalan ng pag-asa. Ayaw na rin niyang magkabalikan pa ito at si Jane. Habang mas iniisip niya ang ugali ni Bingley, mas bumababa ang tingin niya rito. Sa katunayan, halos gusto pa niyang magkatuluyan si Mr. Bingley at si Miss Darcy. Ayon kasi kay Wickham, mayaman at mahusay si Miss Darcy, at iniisip ni Elizabeth na baka balang araw ay pagsisihan ni Bingley ang pagkawala ng isang mabait at tapat na babae tulad ni Jane.
Pagkaraan ng ilang panahon, pinaalalahanan ni Mrs. Gardiner si Elizabeth tungkol sa pangako nitong mag-ingat kay Mr. Wickham at tinanong kung ano na ang nangyayari sa pagitan nila.
May naibalita naman si Elizabeth na tiyak na ikatutuwa ng kanyang tiyahin, kahit hindi iyon ang gusto niya noong una.
Unti-unti nang nawala ang espesyal na pagtrato ni Mr. Wickham sa kanya. Hindi na ito nanliligaw at ibinibigay na ngayon ang atensyon nito sa ibang babae.
Napansin ni Elizabeth ang pagbabago, pero ikinagulat niya na hindi naman siya gaanong nasaktan. Doon niya napagtanto na hindi pala malalim ang nararamdaman niya kay Wickham. Mas nasiyahan pa siya sa pag-iisip na kung hindi lang naging hadlang ang pera, malamang siya ang pipiliin nito.
Ang bagong babaeng nililigawan ni Wickham ay kamakailan lamang nagmana ng sampung libong pounds, kaya bigla itong naging napakagandang mapapangasawa para sa isang lalaking naghahanap ng seguridad sa buhay.
Sa halip na magalit, naunawaan ni Elizabeth ang naging desisyon ni Wickham. Hindi niya ito hinusgahan nang mabigat. Para sa kanya, natural lang na hangarin ng isang tao ang pinansyal na kasiguruhan.
Iniisip pa nga niyang baka nahirapan din si Wickham na isuko ang posibilidad na maging sila. Ngunit tinanggap niya na ang pagpili nito ay isang praktikal at makatuwirang desisyon para sa kanilang dalawa.
At sa huli, taos-puso niyang hiniling na sana ay maging masaya si Wickham.
Nalungkot si Elizabeth nang mabasa niya ang liham ni Jane, ngunit gumaan din ang kanyang pakiramdam nang maisip niyang hindi na muling maloloko ang kapatid niya, lalo na ni Caroline Bingley.
Tungkol naman kay Mr. Bingley, tuluyan na siyang nawalan ng pag-asa. Ayaw na rin niyang magkabalikan pa ito at si Jane. Habang mas iniisip niya ang ugali ni Bingley, mas bumababa ang tingin niya rito. Sa katunayan, halos gusto pa niyang magkatuluyan si Mr. Bingley at si Miss Darcy. Ayon kasi kay Wickham, mayaman at mahusay si Miss Darcy, at iniisip ni Elizabeth na baka balang araw ay pagsisihan ni Bingley ang pagkawala ng isang mabait at tapat na babae tulad ni Jane.
Pagkaraan ng ilang panahon, pinaalalahanan ni Mrs. Gardiner si Elizabeth tungkol sa pangako nitong mag-ingat kay Mr. Wickham at tinanong kung ano na ang nangyayari sa pagitan nila.
May naibalita naman si Elizabeth na tiyak na ikatutuwa ng kanyang tiyahin, kahit hindi iyon ang gusto niya noong una.
Unti-unti nang nawala ang espesyal na pagtrato ni Mr. Wickham sa kanya. Hindi na ito nanliligaw at ibinibigay na ngayon ang atensyon nito sa ibang babae.
Napansin ni Elizabeth ang pagbabago, pero ikinagulat niya na hindi naman siya gaanong nasaktan. Doon niya napagtanto na hindi pala malalim ang nararamdaman niya kay Wickham. Mas nasiyahan pa siya sa pag-iisip na kung hindi lang naging hadlang ang pera, malamang siya ang pipiliin nito.
Ang bagong babaeng nililigawan ni Wickham ay kamakailan lamang nagmana ng sampung libong pounds, kaya bigla itong naging napakagandang mapapangasawa para sa isang lalaking naghahanap ng seguridad sa buhay.
Sa halip na magalit, naunawaan ni Elizabeth ang naging desisyon ni Wickham. Hindi niya ito hinusgahan nang mabigat. Para sa kanya, natural lang na hangarin ng isang tao ang pinansyal na kasiguruhan.
Iniisip pa nga niyang baka nahirapan din si Wickham na isuko ang posibilidad na maging sila. Ngunit tinanggap niya na ang pagpili nito ay isang praktikal at makatuwirang desisyon para sa kanilang dalawa.
At sa huli, taos-puso niyang hiniling na sana ay maging masaya si Wickham.
