Hindi na napigilan ni Elizabeth ang sarili niyang sabihin kay Jane ang nangyari. Kinabukasan, sinabi niya kay Jane ang mahahalagang bahagi ng pag-uusap nila ni Mr. Darcy, pero iniwasan muna niyang sabihin ang mga detalye na may kinalaman kay Jane para hindi ito mabigla.
Noong una, nagulat si Jane. Pero dahil mahal na mahal niya ang kapatid niyang si Elizabeth, parang natural lang para sa kanya na may magustuhan si Mr. Darcy kay Elizabeth. Hindi nagtagal, napalitan ng ibang emosyon ang pagkagulat niya.
Nalungkot si Jane dahil hindi maayos ang paraan ng pagsasabi ni Mr. Darcy ng nararamdaman niya kay Elizabeth. Pero mas nalungkot siya dahil alam niyang siguradong nasaktan nang husto si Mr. Darcy nang tanggihan siya ni Elizabeth.
“Hindi tama na sobrang sigurado siyang tatanggapin mo siya,” sabi ni Jane. “Hindi niya dapat ipinakitang ganoon siya kasigurado. Pero isipin mo kung gaano kasakit para sa kanya ang rejection mo dahil doon.”
“Sa totoo lang, naaawa talaga ako sa kanya,” sagot ni Elizabeth. “Pero malamang, dahil sa ibang nararamdaman niya, mawawala rin agad ang pagmamahal niya sa akin. Hindi mo naman ako sinisisi dahil tinanggihan ko siya, di ba?”
“Sinisisi kita? Siyempre hindi!”
“Pero sinisisi mo ba ako dahil masyado akong nagsalita nang maganda tungkol kay Wickham?”
“Hindi. Sa pagkakaalam mo noon, wala naman akong nakikitang mali sa sinabi mo.”
“Maiintindihan mo rin kapag sinabi ko sa iyo ang nangyari kinabukasan.”
Pagkatapos, ikinuwento ni Elizabeth kay Jane ang tungkol sa sulat ni Mr. Darcy at ang lahat ng sinabi nito tungkol kay George Wickham.
Sobrang nagulat at nasaktan si Jane sa kanyang nalaman. Hindi niya kailanman inisip na may isang taong kayang gumawa ng ganoon karaming masama. Gusto niyang maniwala na mabuti ang mga tao, kaya napakahirap para sa kanya na tanggapin na ganoon kasama si Wickham.
Kahit nakatulong sa kanya ang sulat ni Darcy para malaman ang katotohanan at mapatunayan na may dahilan pala ang mga sinabi nito tungkol kay Wickham, hindi pa rin iyon sapat para mawala ang lungkot at pagkagulat ni Jane.
Sinubukan pa rin niyang isipin na baka nagkamali lang si Darcy. Gusto niyang makahanap ng dahilan para hindi tuluyang maniwala na masama si Wickham—nang hindi naman kailangang isipin na nagsisinungaling si Darcy.
“Hindi puwede ’yan,” sabi ni Elizabeth. “Hindi mo naman kayang gawing parehong mabuti ang dalawang ’yan. Pumili ka na lang ng isa at makuntento ka na roon. Sa kanilang dalawa, parang sapat lang ang kabutihan para makabuo ng isang matinong lalaki—at nitong mga nakaraan, parang nagpapalipat-lipat pa ang kabutihang iyon sa kanilang dalawa. Para sa akin, parang lahat talaga ng kabutihan ay kay Mr. Darcy. Pero ikaw ang bahalang pumili kung ano ang gusto mong paniwalaan.”
Gayunpaman, matagal pa bago napangiti ni Elizabeth si Jane.
“Hindi ko alam kung kailan ako huling nagulat nang ganito,” sabi ni Jane. “Talagang ganoon kasama si Wickham? Parang ang hirap paniwalaan. At kawawa naman si Mr. Darcy! Lizzy, isipin mo kung gaano siya nasaktan. Ang laki ng pagkabigo niya! Lalo na’t alam niyang masama na ang tingin mo sa kanya. Tapos kailangan pa niyang sabihin sa iyo ang ganoong bagay tungkol sa sarili niyang kapatid. Siguradong napakasakit noon. Alam kong naaawa ka rin sa kanya.”
“Hindi na,” sagot ni Elizabeth. “Dahil sa sobrang awa mo sa kanya, nawala na rin ang sarili kong awa at pag-aalala. Alam kong ipagtatanggol mo siya nang husto at bibigyan siya ng sapat na konsiderasyon, kaya habang tumatagal, lalo akong nagiging walang pakialam. Dahil sobra ang awa mo, parang hindi ko na kailangang maawa. Kung magpapatuloy ka pa sa pagdadalamhati para sa kanya, baka gumaan na nang todo ang puso ko!”
“Kawawa naman si Wickham! Napakabait ng itsura niya. Makikita mo talaga sa mukha niya na mabuti siyang tao, at ang kilos niya ay napaka-open at napaka-gentle.”
“Malinaw na may malaking problema sa pagpapalaki sa dalawang lalaking iyon. Yung isa, nakuha lahat ng kabutihan—habang yung isa naman, nakuha lang ang itsura na parang mabuti.”
“Hindi ko naman kailanman naisip na ganoon kasama ang itsura ni Mr. Darcy gaya ng lagi mong sinasabi noon.”
“At kung tutuusin, akala ko ang talino ko nang magdesisyon akong sobrang ayawan siya kahit wala naman talaga akong dahilan,” sabi ni Elizabeth. “Parang nakakadagdag kasi sa talino at pagiging witty mo kapag may taong ayaw na ayaw mo. Puwede mong laitin ang isang tao nang paulit-ulit kahit wala ka namang sinasabing tama tungkol sa kanya. Pero hindi mo rin naman kayang pagtawanan ang isang tao nang habambuhay nang hindi paminsan-minsang nakakapagsabi ng isang bagay na talagang nakakatawa o matalino.”
“Lizzy, noong una mong basahin ang sulat na iyon, sigurado akong hindi mo pa kayang tingnan ang lahat ng ito gaya ng pagtingin mo ngayon.”
“Talagang hindi. Sobrang hindi ako komportable noon—talagang miserable ako. At wala akong mapagsabihan ng nararamdaman ko. Wala ka roon, Jane, para kausapin ako at sabihin na hindi naman pala ako ganoon kahina, ka-mayabang, at ka-ridiculous gaya ng alam kong naging ugali ko. Naku, gustong-gusto talaga kitang kasama noon!”
“Sayang lang na ganoon katindi ang mga sinabi mo tungkol kay Wickham kay Mr. Darcy, kasi ngayon, alam nating hindi naman pala talaga niya deserve ang mga sinabi mo.”
“Tama. Pero natural lang na naging mapait ang mga sinabi ko dahil sa lahat ng maling pagkiling at prejudice na ako mismo ang nagpapalakas noon. May isang bagay akong gustong hingan ng advice mo. Sa tingin mo ba, dapat ko bang sabihin sa mga kakilala natin kung ano talaga ang ugali ni Wickham, o mas mabuting manahimik na lang ako?”
Sandaling nag-isip si Jane bago sumagot.
“Sigurado ka bang kailangan pa talaga natin siyang ilantad nang ganoon? Parang sobrang lala naman kung ipapakita natin sa lahat kung gaano siya kasama. Ikaw, ano sa tingin mo ang dapat nating gawin?”
“Sa tingin ko, hindi natin dapat gawin iyon,” sabi ni Jane. “Hindi naman ako binigyan ni Mr. Darcy ng pahintulot na ipaalam sa iba ang laman ng sulat niya. Sa totoo lang, gusto niyang itago ko hangga’t maaari ang lahat ng tungkol sa kapatid niya. At kung susubukan kong ipaintindi sa mga tao na mali ang pagkakaintindi nila sa ibang ginawa niya, sino naman ang maniniwala sa akin?
“Sobrang sama na ng tingin ng mga tao sa Meryton kay Mr. Darcy. Kung susubukan nating ipakita sa kanila na mabait at maayos naman pala siyang tao, baka kalahati ng mga mabubuting tao rito ay himatayin sa gulat! Hindi ko rin naman siguro sila makukumbinsi.
“Malapit na ring umalis si Wickham, kaya hindi na rin naman mahalaga sa mga tao rito kung ano talaga ang ugali niya. Darating din ang panahon na malalaman ng lahat ang katotohanan. Tapos, puwede nating pagtawanan kung gaano sila katanga dahil hindi nila ito nalaman nang mas maaga. Sa ngayon, wala na lang akong sasabihin tungkol dito.”
“Tama ka,” sang-ayon ni Jane. “Kung ipapaalam sa lahat ang mga pagkakamali at masasamang ginawa niya, baka tuluyan nang masira ang reputasyon niya. Baka nagsisisi na rin siya ngayon sa mga ginawa niya at sinusubukan niyang ayusin ulit ang tingin ng mga tao sa kanya. Hindi natin dapat siyang itulak sa puntong mawalan na siya ng pag-asa at isipin na wala na siyang dapat pang ipaglaban.”
Nakatulong nang malaki ang pag-uusap na iyon para kumalma ang isip ni Elizabeth. Dalawang malalaking sikreto ang matagal niyang kinikimkim sa loob ng dalawang linggo, at sa wakas, nasabi na niya ang mga iyon kay Jane. Alam din niyang lagi siyang handang makinig kung gusto niyang pag-usapan muli ang alinman sa dalawang bagay na iyon.
Pero may isa pang sikreto na hindi niya kayang sabihin.
Hindi niya magawang ikuwento kay Jane ang kabilang bahagi ng sulat ni Mr. Darcy. Hindi rin niya kayang sabihin sa kapatid niya kung gaano talaga siya pinahahalagahan at hinahangaan ng kaibigan ni Darcy.
May mga bagay na kailangan talaga niyang sarilinin. Alam niyang kailangan munang magkaroon sila ni Mr. Darcy ng tunay at kumpletong pagkakaunawaan bago niya masasabi ang huling lihim na ito.
Kaya sa ngayon, mas mabuting itago muna niya ito sa sarili niya.
“At kung sakaling mangyari man ang napaka-imposibleng bagay na iyon,” sabi ni Elizabeth, “ang masasabi ko lang naman ay kung ano rin ang puwedeng sabihin mismo ni Bingley—at mas maayos at mas maganda pa niyang masasabi iyon kaysa sa akin. Wala naman akong karapatang magsabi ng tungkol dito hangga’t hindi nawawala ang halaga ng impormasyong iyon!”
Nang makauwi na si Elizabeth at magkaroon siya ng pagkakataong mas mapansin ang tunay na nararamdaman ng kanyang kapatid, napansin niyang hindi masaya si Jane.
May malalim pa ring pagmamahal si Jane kay Bingley. Dahil hindi pa niya kailanman naranasang isipin na umiibig siya bago nito, ang nararamdaman niya kay Bingley ay parang unang tunay niyang pag-ibig. Dahil din sa kanyang edad at ugali, mas seryoso at matatag ang nararamdaman niya kaysa sa karaniwang unang pag-ibig.
Mahal na mahal pa rin niya si Bingley at siya pa rin ang pinipili niya kaysa sa ibang lalaki. Kaya kailangan niyang gamitin ang lahat ng kanyang common sense at isipin ang nararamdaman ng kanyang pamilya para hindi siya tuluyang magpakalunod sa lungkot.
Alam niyang kung patuloy niyang pag-iisipan ang sakit at panghihinayang niya, baka maapektuhan ang kanyang kalusugan at pati na rin ang katahimikan ng kanilang pamilya.
Isang araw, sinabi ni Mrs. Bennet, “Well, Lizzy, ano na ang tingin mo ngayon sa malungkot na nangyari kay Jane? Ako naman, napagdesisyunan ko nang hindi na ito pag-uusapan kahit kanino. Sinabi ko pa nga iyon kay Aunt Philips noong isang araw.
“Pero hindi ko malaman kung nakita ba talaga ni Jane si Bingley habang nasa London siya. Sa totoo lang, hindi naman siya karapat-dapat kay Jane. At sa tingin ko, wala na talagang kahit maliit na posibilidad na mapunta pa siya kay Jane ngayon.
“Wala rin akong naririnig na babalik siya sa Netherfield ngayong summer. At tinanong ko na rin ang lahat ng taong posibleng may alam!”
“Desidido na talaga akong hindi na ito pag-usapan kahit kanino.”
“Hindi na yata siya titira ulit sa Netherfield.”
“Ah, bahala na siya kung ano ang gusto niya. Wala naman talagang may gustong bumalik siya. Pero lagi kong sasabihin na napakasama ng ginawa niya sa anak ko. Kung ako si Jane, hindi ko sana iyon tiniis. Ang tanging consolation ko na lang ay sigurado akong mamamatay si Jane sa sobrang sama ng loob, at saka siya magsisisi sa ginawa niya.”
Pero dahil walang maitutulong kay Elizabeth ang ganoong klaseng pag-iisip, wala na lang siyang sinagot.
Maya-maya, nagpatuloy ang kanyang ina:
“Well, Lizzy, mukhang komportable naman ang buhay ng mga Collins, ano? Mabuti naman. Sana lang magtagal. Kumusta naman ang pagkain nila? Magaling sigurong mag-manage ng bahay si Charlotte. Kung kasingtalino at kasing-tipid siya ng nanay niya, siguradong marunong siyang mag-budget. Hindi naman siguro sila magastos sa bahay.”
“Hindi naman.”
“Sigurado akong mahusay silang mag-manage ng pera. Oo, oo. Alam nilang huwag gumastos nang higit sa kinikita nila. Hindi sila magkakaproblema sa pera. Mabuti para sa kanila!
“At sigurado akong madalas nilang pinag-uusapan ang tungkol sa Longbourn kapag wala na ang tatay mo. Para bang kanila na rin talaga ang bahay na iyon kapag dumating ang araw na iyon.”
“Hindi naman nila puwedeng pag-usapan iyon sa harap ko.”
“Oo, siyempre. Magiging kakaiba naman kung gagawin nila iyon. Pero sigurado akong pinag-uusapan nila iyon kapag silang dalawa lang. Kung komportable silang umaasa sa isang property na hindi naman talaga legal na kanila, edi mabuti para sa kanila. Ako, mahihiya akong magkaroon ng property na napunta lang sa akin dahil sa isang legal na kondisyon.”
