Pride at Bias Chapter 25

Pagkatapos ng isang linggo na puno ng pagpapahayag ng pag-ibig at masayang plano, kinailangang humiwalay si Ginoong Collins sa kanyang minamahal na si Charlotte nang dumating ang Sabado. Gayunpaman, napapalubag ang lungkot sa pag-iisip ng paghahanda para sa kanyang magiging asawa—umaasa siyang sa kanyang pagbabalik sa Hertfordshire, malapit nang itakda ang araw na magiging pinakamasayang araw niya. Nagpaalam siya sa kanyang mga kamag-anak sa Longbourn nang may kasamang solemnidad, muling hiniling ang kalusugan at kaligayahan sa kanyang mga pinsan, at nangakong magpapadala ng isa pang liham pasasalamat kay Ginoo Bennet.

Noong sumunod na Lunes, buong galak na sinalubong ni Ginang Bennet ang kanyang kapatid at asawa nito, na karaniwang dumarating upang ipagdiwang ang Pasko sa Longbourn. Si Ginoo Gardiner ay isang mahinahong, maginoong tao, higit na kahusayan kaysa sa kanyang kapatid sa kalikasan at edukasyon. Magugulat ang mga ginang sa Netherfield na malaman na ang isang lalaking namumuhay sa kalakalan, at nakatira sa tabi ng kanyang mga bodega, ay maaaring maging maayos ang pag-uugali at kaaya-aya. Si Ginang Gardiner, na ilang taon ang nakabata kay Ginang Bennet at Ginang Philips, ay mabait, matalino, at eleganteng babae—paborito ng mga pamangkin sa Longbourn. Lalo na sa dalawa sa mga nakatatanda, may malalim na pagmamahalan; madalas silang manatili sa kanya sa lungsod.

Pagkatapos ng isang linggo na puno ng pagpapahayag ng pag-ibig at masayang plano, kinailangang humiwalay si Ginoong Collins sa kanyang minamahal na si Charlotte nang dumating ang Sabado. Gayunpaman, napapalubag ang lungkot sa pag-iisip ng paghahanda para sa kanyang magiging asawa—umaasa siyang sa kanyang pagbabalik sa Hertfordshire, malapit nang itakda ang araw na magiging pinakamasayang araw niya. Nagpaalam siya sa kanyang mga kamag-anak sa Longbourn nang may kasamang solemnidad, muling hiniling ang kalusugan at kaligayahan sa kanyang mga pinsan, at nangakong magpapadala ng isa pang liham pasasalamat kay Ginoo Bennet.

Noong sumunod na Lunes, buong galak na sinalubong ni Ginang Bennet ang kanyang kapatid at asawa nito, na karaniwang dumarating upang ipagdiwang ang Pasko sa Longbourn. Si Ginoo Gardiner ay isang mahinahong, maginoong tao, higit na kahusayan kaysa sa kanyang kapatid sa kalikasan at edukasyon. Magugulat ang mga ginang sa Netherfield na malaman na ang isang lalaking namumuhay sa kalakalan, at nakatira sa tabi ng kanyang mga bodega, ay maaaring maging maayos ang pag-uugali at kaaya-aya. Si Ginang Gardiner, na ilang taon ang nakabata kay Ginang Bennet at Ginang Philips, ay mabait, matalino, at eleganteng babae—paborito ng mga pamangkin sa Longbourn. Lalo na sa dalawa sa mga nakatatanda, may malalim na pagmamahalan; madalas silang manatili sa kanya sa lungsod.

“Hindi ko naman sinisisi si Jane,” sabi niya. “Kung nagkaroon lang siya ng pagkakataon, siguradong napangasawa niya si Mr. Bingley. Pero, Lizzy! Napakahirap isipin na sana’y asawa na siya ngayon ni Mr. Collins kung hindi lang siya tumanggi sa alok nito. Dito mismo sa silid na ito siya niligawan, pero hindi niya tinanggap.

“Dahil doon, mauunang ikasal ang anak ni Lady Lucas kaysa sa anak ko, at mananatili pa ring nakatali ang Longbourn estate sa parehong mana. Talagang marunong ang pamilya Lucas na unahin ang sarili nilang kapakanan. Nakakalungkot mang sabihin, pero ganoon sila. Naiinis at nalulungkot ako na parang laging napupunta sa iba ang gusto ko para sa sarili kong pamilya, habang ang mga kapitbahay natin ay sarili lang ang iniisip.

“Pero malaking ginhawa ang pagdating mo ngayon, at natutuwa akong marinig ang ibinalita mo tungkol sa mahahabang manggas.”

Si Mrs. Gardiner ay alam na ang karamihan sa balitang ito mula sa mga liham nina Jane at Elizabeth, kaya maikli lamang ang isinagot niya sa kanyang kapatid at agad na iniba ang usapan bilang paggalang sa kanyang mga pamangkin.

Nang magkausap na sila ni Elizabeth nang sila na lamang ang dalawa, sinabi niya, “Mukhang magiging mabuting magkapareha sina Jane at Mr. Bingley, kaya nalulungkot akong hindi ito natuloy. Pero madalas talagang mangyari ang mga ganitong bagay. Ang isang binatang tulad ni Mr. Bingley ay madaling mahulog sa isang magandang dalaga sa loob lamang ng ilang linggo, at kapag nagkalayo sila dahil sa pagkakataon, ganoon din kadali para sa kanya na makalimot. Karaniwan na ang ganitong pabago-bagong damdamin.”

“Magandang pampalubag-loob iyan sa ibang sitwasyon,” sabi ni Elizabeth, “pero hindi iyon ang nangyari sa amin. Hindi aksidente ang pagkawala ni Mr. Bingley. Hindi naman basta-basta napapapayag ang isang mayamang binata na kalimutan ang babaeng mahal na mahal niya ilang araw lang ang nakalipas dahil lang sa impluwensya ng mga kaibigan.”

“Pero ang linyang ‘mahal na mahal’ ay sobrang gamit na at napakalabo ng ibig sabihin,” sagot ni Mrs. Gardiner. “Madalas itong gamitin kahit sa damdaming nabuo lang matapos ang kalahating oras na pagkakakilala, gaya ng tunay at malalim na pag-ibig. Kaya nga, gaano ba talaga kalalim ang naramdaman ni Mr. Bingley?”

“Wala pa akong nakitang mas halatang nahuhulog sa pag-ibig,” sagot ni Elizabeth. “Halos hindi na niya pinapansin ang ibang tao at si Jane lang ang laging nasa isip niya. Sa bawat pagkikita nila, lalo itong nagiging malinaw. Sa sarili niyang sayawan, dalawa o tatlong babae pa ang hindi niya niyaya dahil mas nakatuon siya kay Jane. Dalawang beses ko rin siyang kinausap pero hindi man lang niya ako narinig. Hindi ba sapat na ebidensya iyon? Hindi ba’t ang pagiging walang pakialam sa lahat ng iba ay isa sa mga palatandaan ng pag-ibig?”

“Naku, oo,” nakangiting sagot ni Mrs. Gardiner. “Kung ganoon nga ang klase ng pag-ibig niya. Kawawa si Jane. Nalulungkot ako para sa kanya dahil sa ugali niya, malamang hindi siya agad makaka-move on. Mas mabuti pang ikaw ang nakaranas niyan, Lizzy—malamang natawanan mo na lang ang sarili mo at nakalimutan mo agad.”

“Sa tingin mo kaya, papayag siyang sumama sa atin pabalik? Baka makatulong ang pagbabago ng kapaligiran. At baka ang kaunting paglayo sa bahay ang pinakamainam na paraan para gumaan ang pakiramdam niya.”

Tuwang-tuwa si Elizabeth sa mungkahing iyon at naniniwala siyang papayag kaagad ang kanyang kapatid.

“At sana,” dagdag pa ni Mrs. Gardiner, “hindi na siya maimpluwensyahan ng anumang pag-asa tungkol sa binatang iyon. Magkaiba ang lugar na tinitirhan natin, magkaiba ang mga kakilala natin, at alam mo namang bihira tayong lumabas. Napakaliit ng posibilidad na magkita silang muli—maliban na lang kung si Mr. Bingley mismo ang kusang pumunta upang makita siya.”

Writing

“Magandang pampalubag-loob iyan sa ibang sitwasyon,” sabi ni Elizabeth, “pero hindi iyon ang nangyari sa amin. Hindi aksidente ang pagkawala ni Mr. Bingley. Hindi naman basta-basta napapapayag ang isang mayamang binata na kalimutan ang babaeng mahal na mahal niya ilang araw lang ang nakalipas dahil lang sa impluwensya ng mga kaibigan.”

“Pero ang linyang ‘mahal na mahal’ ay sobrang gamit na at napakalabo ng ibig sabihin,” sagot ni Mrs. Gardiner. “Madalas itong gamitin kahit sa damdaming nabuo lang matapos ang kalahating oras na pagkakakilala, gaya ng tunay at malalim na pag-ibig. Kaya nga, gaano ba talaga kalalim ang naramdaman ni Mr. Bingley?”

“Wala pa akong nakitang mas halatang nahuhulog sa pag-ibig,” sagot ni Elizabeth. “Halos hindi na niya pinapansin ang ibang tao at si Jane lang ang laging nasa isip niya. Sa bawat pagkikita nila, lalo itong nagiging malinaw. Sa sarili niyang sayawan, dalawa o tatlong babae pa ang hindi niya niyaya dahil mas nakatuon siya kay Jane. Dalawang beses ko rin siyang kinausap pero hindi man lang niya ako narinig. Hindi ba sapat na ebidensya iyon? Hindi ba’t ang pagiging walang pakialam sa lahat ng iba ay isa sa mga palatandaan ng pag-ibig?”

“Naku, oo,” nakangiting sagot ni Mrs. Gardiner. “Kung ganoon nga ang klase ng pag-ibig niya. Kawawa si Jane. Nalulungkot ako para sa kanya dahil sa ugali niya, malamang hindi siya agad makaka-move on. Mas mabuti pang ikaw ang nakaranas niyan, Lizzy—malamang natawanan mo na lang ang sarili mo at nakalimutan mo agad.”

“Sa tingin mo kaya, papayag siyang sumama sa atin pabalik? Baka makatulong ang pagbabago ng kapaligiran. At baka ang kaunting paglayo sa bahay ang pinakamainam na paraan para gumaan ang pakiramdam niya.”

Tuwang-tuwa si Elizabeth sa mungkahing iyon at naniniwala siyang papayag kaagad ang kanyang kapatid.

“At sana,” dagdag pa ni Mrs. Gardiner, “hindi na siya maimpluwensyahan ng anumang pag-asa tungkol sa binatang iyon. Magkaiba ang lugar na tinitirhan natin, magkaiba ang mga kakilala natin, at alam mo namang bihira tayong lumabas. Napakaliit ng posibilidad na magkita silang muli—maliban na lang kung si Mr. Bingley mismo ang kusang pumunta upang makita siya.”

Writing

“Magandang pampalubag-loob iyan sa ibang sitwasyon,” sabi ni Elizabeth, “pero hindi iyon ang nangyari sa amin. Hindi aksidente ang pagkawala ni Mr. Bingley. Hindi naman basta-basta napapapayag ang isang mayamang binata na kalimutan ang babaeng mahal na mahal niya ilang araw lang ang nakalipas dahil lang sa impluwensya ng mga kaibigan.”

“Pero ang linyang ‘mahal na mahal’ ay sobrang gamit na at napakalabo ng ibig sabihin,” sagot ni Mrs. Gardiner. “Madalas itong gamitin kahit sa damdaming nabuo lang matapos ang kalahating oras na pagkakakilala, gaya ng tunay at malalim na pag-ibig. Kaya nga, gaano ba talaga kalalim ang naramdaman ni Mr. Bingley?”

“Wala pa akong nakitang mas halatang nahuhulog sa pag-ibig,” sagot ni Elizabeth. “Halos hindi na niya pinapansin ang ibang tao at si Jane lang ang laging nasa isip niya. Sa bawat pagkikita nila, lalo itong nagiging malinaw. Sa sarili niyang sayawan, dalawa o tatlong babae pa ang hindi niya niyaya dahil mas nakatuon siya kay Jane. Dalawang beses ko rin siyang kinausap pero hindi man lang niya ako narinig. Hindi ba sapat na ebidensya iyon? Hindi ba’t ang pagiging walang pakialam sa lahat ng iba ay isa sa mga palatandaan ng pag-ibig?”

“Naku, oo,” nakangiting sagot ni Mrs. Gardiner. “Kung ganoon nga ang klase ng pag-ibig niya. Kawawa si Jane. Nalulungkot ako para sa kanya dahil sa ugali niya, malamang hindi siya agad makaka-move on. Mas mabuti pang ikaw ang nakaranas niyan, Lizzy—malamang natawanan mo na lang ang sarili mo at nakalimutan mo agad.”

“Sa tingin mo kaya, papayag siyang sumama sa atin pabalik? Baka makatulong ang pagbabago ng kapaligiran. At baka ang kaunting paglayo sa bahay ang pinakamainam na paraan para gumaan ang pakiramdam niya.”

Tuwang-tuwa si Elizabeth sa mungkahing iyon at naniniwala siyang papayag kaagad ang kanyang kapatid.

“At sana,” dagdag pa ni Mrs. Gardiner, “hindi na siya maimpluwensyahan ng anumang pag-asa tungkol sa binatang iyon. Magkaiba ang lugar na tinitirhan natin, magkaiba ang mga kakilala natin, at alam mo namang bihira tayong lumabas. Napakaliit ng posibilidad na magkita silang muli—maliban na lang kung si Mr. Bingley mismo ang kusang pumunta upang makita siya.”

“Magandang pampalubag-loob iyan sa ibang sitwasyon,” sabi ni Elizabeth, “pero hindi iyon ang nangyari sa amin. Hindi aksidente ang pagkawala ni Mr. Bingley. Hindi naman basta-basta napapapayag ang isang mayamang binata na kalimutan ang babaeng mahal na mahal niya ilang araw lang ang nakalipas dahil lang sa impluwensya ng mga kaibigan.”

“Pero ang linyang ‘mahal na mahal’ ay sobrang gamit na at napakalabo ng ibig sabihin,” sagot ni Mrs. Gardiner. “Madalas itong gamitin kahit sa damdaming nabuo lang matapos ang kalahating oras na pagkakakilala, gaya ng tunay at malalim na pag-ibig. Kaya nga, gaano ba talaga kalalim ang naramdaman ni Mr. Bingley?”

“Wala pa akong nakitang mas halatang nahuhulog sa pag-ibig,” sagot ni Elizabeth. “Halos hindi na niya pinapansin ang ibang tao at si Jane lang ang laging nasa isip niya. Sa bawat pagkikita nila, lalo itong nagiging malinaw. Sa sarili niyang sayawan, dalawa o tatlong babae pa ang hindi niya niyaya dahil mas nakatuon siya kay Jane. Dalawang beses ko rin siyang kinausap pero hindi man lang niya ako narinig. Hindi ba sapat na ebidensya iyon? Hindi ba’t ang pagiging walang pakialam sa lahat ng iba ay isa sa mga palatandaan ng pag-ibig?”

“Naku, oo,” nakangiting sagot ni Mrs. Gardiner. “Kung ganoon nga ang klase ng pag-ibig niya. Kawawa si Jane. Nalulungkot ako para sa kanya dahil sa ugali niya, malamang hindi siya agad makaka-move on. Mas mabuti pang ikaw ang nakaranas niyan, Lizzy—malamang natawanan mo na lang ang sarili mo at nakalimutan mo agad.”

“Sa tingin mo kaya, papayag siyang sumama sa atin pabalik? Baka makatulong ang pagbabago ng kapaligiran. At baka ang kaunting paglayo sa bahay ang pinakamainam na paraan para gumaan ang pakiramdam niya.”

Tuwang-tuwa si Elizabeth sa mungkahing iyon at naniniwala siyang papayag kaagad ang kanyang kapatid.

“At sana,” dagdag pa ni Mrs. Gardiner, “hindi na siya maimpluwensyahan ng anumang pag-asa tungkol sa binatang iyon. Magkaiba ang lugar na tinitirhan natin, magkaiba ang mga kakilala natin, at alam mo namang bihira tayong lumabas. Napakaliit ng posibilidad na magkita silang muli—maliban na lang kung si Mr. Bingley mismo ang kusang pumunta upang makita siya.”

Ang Batang Tahimik

May isang batang lumaki sa isang tahanan na kumpleto naman sa tao, ngunit madalas ay pakiramdam niya ay nag-iisa siya. Tuwing siya ay nasasaktan, natatakot, o nalulungkot, hindi niya alam kung kanino lalapit. Unti-unti niyang natutunang itago ang kanyang nararamdaman dahil pakiramdam niya ay walang tunay na nakikinig.

Habang lumalaki siya, nasanay siyang ngumiti kahit masakit. Nasanay siyang sabihing, "Okay lang ako," kahit puno na ng luha ang kanyang puso. Kapag may problema siya, tahimik niya itong dinadala. Kapag siya ay umiiyak, ginagawa niya iyon nang walang nakakakita. Kapag siya ay sugatan sa damdamin, mag-isa niyang sinusubukang maghilom.

Ngunit may kakaiba sa batang iyon. Dahil alam niya kung gaano kasakit ang pakiramdam na hindi maintindihan, natuto siyang makinig sa iba. Dahil alam niya ang sakit ng pagiging hindi napapansin, naging maalaga siya sa mga taong nasasaktan. Dahil alam niya ang pakiramdam ng emosyonal na pag-iisa, minahal niya ang mga tao nang buong puso.

Gayunpaman, dala-dala pa rin niya ang mga sugat ng nakaraan. Minsan ay napapaisip siya nang sobra. Natatakot siyang maiwan o hindi piliin. Kapag may taong nagpakita ng kaunting kabutihan, mabilis siyang nakakapit dahil sa kaibuturan ng kanyang puso, hinahanap pa rin niya ang pagmamahal at kapanatagang matagal niyang ipinagkait sa sarili.

Isang araw, habang mabigat ang kanyang damdamin, binuksan niya ang kanyang Bibliya. Nabasa niya ang mga salita ng Diyos: "Maaari mang pabayaan ako ng aking ama at ina, ngunit tatanggapin ako ng Panginoon." (Awit 27:10)

Tumigil siya sandali at napaluha. Sa unang pagkakataon, naunawaan niya na kahit may mga taong hindi nakakita ng kanyang sakit, may Diyos na nakakita ng bawat luha niya. Kahit may mga panahong pakiramdam niya ay hindi siya narinig, may Diyos na nakinig sa bawat tahimik niyang panalangin. Kahit may mga taong nabigong ibigay ang pagmamahal na kailangan niya, may Ama sa langit na hindi kailanman nagkulang sa pagmamahal.

Doon niya natutunan na ang tunay na kagalingan ay hindi lamang nanggagaling sa paglimot sa sugat, kundi sa pagpapahintulot sa Diyos na hawakan ang mga sugat na iyon. Unti-unti niyang isinuko sa Panginoon ang kanyang mga takot, insecurities, at sakit. At sa bawat araw na lumilipas, pinalitan ng Diyos ang kanyang mga luha ng kapayapaan at ang kanyang mga sugat ng pag-asa.

Maraming tao ang may mga sugat na hindi nakikita ng iba. Maaaring ang ilan sa mga ito ay nagmula sa tahanan, sa mga relasyon, o sa mga panahong pakiramdam natin ay walang nakakaunawa sa atin. Ngunit nais ipaalala ng Diyos na hindi Siya bulag sa ating sakit. Nakikita Niya ang bawat luha, naririnig Niya ang bawat buntong-hininga, at nauunawaan Niya ang mga sugat na hindi natin maipaliwanag sa iba.

Kung ikaw ay may dalang sugat mula sa nakaraan, huwag mong isipin na kailangan mong maghilom nang mag-isa. Lumapit ka sa Diyos. Siya ang Ama na hindi nang-iiwan, ang Kaibigang hindi nagtataksil, at ang Tagapagpagaling na kayang buuin muli ang mga pusong nadurog. Ang pagmamahal na matagal mong hinahanap sa iba ay matatagpuan mo muna sa Kanya. At kapag napuno ka ng Kanyang pag-ibig, matututuhan mong mabuhay hindi mula sa iyong mga sugat, kundi mula sa Kanyang biyaya.

Pride at Bias Chapter 24

Dumating ang liham ni Miss Bingley at tuluyan nang nawala ang lahat ng pag-aalinlangan. Sa unang pangungusap pa lang, malinaw nang mananatili sila sa London buong taglamig, at sinabi rin doon na nanghihinayang si Mr. Bingley dahil hindi niya nabigyang-oras na magpaalam sa kanyang mga kaibigan sa Hertfordshire bago siya umalis.

Doon tuluyang nawalan ng pag-asa si Jane. Nang ipagpatuloy niya ang pagbabasa, halos wala siyang nakitang nakakaaliw maliban sa pagpapanggap ni Caroline na may malasakit sa kanya. Karamihan ng sulat ay puro papuri kay Miss Darcy. Paulit-ulit nitong binanggit kung gaano ito kahanga-hanga at masaya pa nitong ikinuwento na lalo silang nagiging malapit. Parang ipinapahiwatig din niyang umaasa siyang magkakatuluyan sina Mr. Bingley at Miss Darcy. Ikinuwento rin niya nang may labis na excitement na si Mr. Bingley ay naninirahan sa bahay ni Mr. Darcy at binanggit pa ang mga plano nito tungkol sa bagong mga muwebles.

Nang sabihin ito ni Jane kay Elizabeth, tahimik ngunit matindi ang naging galit nito. Nalungkot siya para sa kanyang kapatid at sabay na nainis sa lahat ng taong sangkot. Hindi siya naniwala sa sinabi ni Caroline na mas gusto raw ni Bingley si Miss Darcy kaysa kay Jane.

 Naniniwala pa rin si Elizabeth na totoong mahal ni Bingley si Jane. Pero nawalan siya ng respeto rito dahil tila napakadali nitong magpadala sa impluwensya ng mga kaibigan niya. Sa halip na ipaglaban ang sarili niyang nararamdaman, hinayaan niyang kontrolin siya ng iba at posibleng isakripisyo ang kaligayahan nilang dalawa ni Jane.

Para kay Elizabeth, kung gusto man ni Bingley na isuko ang sarili niyang kasiyahan, problema na niya iyon. Pero hindi tama na pati si Jane ay masasaktan dahil dito. Hindi niya maiwasang isipin kung talagang nawala na ba ang pagmamahal ni Bingley kay Jane o kung pinigilan lamang siya ng kanyang mga kaibigan. Iniisip din niya kung alam ba talaga ni Bingley ang nararamdaman ni Jane o hindi niya ito napansin. Kahit ano pa ang totoo, iisa lang ang naging resulta—nasaktan nang husto si Jane at nawala ang kanyang katahimikan.

Lumipas muna ang isa o dalawang araw bago nagkalakas ng loob si Jane na sabihin kay Elizabeth ang tunay niyang nararamdaman. 

Isang araw, matapos muling magreklamo nang matagal si Mrs. Bennet tungkol sa Netherfield at kay Mr. Bingley bago sila iniwang dalawa, hindi na napigilan ni Jane ang magsalita.

Sinabi niya na sana mas marunong magpigil ang kanilang ina dahil hindi nito alam kung gaano siya nasasaktan sa paulit-ulit nitong pagbanggit kay Bingley. 

Pero kahit ganoon, pilit pa ring naging mahinahon si Jane. Sinabi niyang lilipas din ang lahat, makakalimutan rin niya si Bingley, at babalik din sila sa dati nilang buhay.

Tahimik lang na tumingin si Elizabeth sa kapatid niya, pero halatang nag-aalala siya dahil hindi siya lubos na naniniwala sa sinasabi ni Jane. 

Kitang-kita niyang nasasaktan pa rin ito kahit pilit na itinatago.

Napansin iyon ni Jane kaya agad niyang sinabi na wala raw dahilan para pagdudahan siya.

 Aminado siyang mananatili si Bingley sa alaala niya bilang isa sa pinakamabait at pinaka-kaibig-ibig na lalaking nakilala niya, pero hanggang doon na lang daw iyon. 

Wala na siyang aasahan o ikatatakot, at wala rin siyang maibibintang kay Bingley. Nagpapasalamat pa nga siya dahil wala siyang dahilan para magalit dito. 

Naniniwala siyang sa pagdaan ng panahon, makaka-move on din siya at malalampasan ang sakit.

Pagkatapos, mas matatag ang boses niyang sinabi na baka imahinasyon lang niya ang lahat ng naramdaman niya at wala namang ibang nasaktan kundi siya lang.

Labis na naantig si Elizabeth sa kabaitan at pagiging mapagbigay ni Jane. Para sa kanya, sobrang bait at sobrang dalisay ng puso ng kapatid niya.

 Humanga siya sa kung paano nanatiling mahinahon at mabuti si Jane kahit nasasaktan na ito, at nakaramdam siya ng guilt dahil pakiramdam niya ay hindi niya ito na-appreciate at minahal nang sapat noon.

Mabilis na itinanggi ni Jane na mayroon siyang natatanging kabutihan. Para sa kanya, pinupuri lang siya ni Elizabeth dahil mahal na mahal siya nito bilang kapatid.

Ngunit hindi pumayag si Elizabeth. Pabirong sinabi niya na hindi iyon patas dahil gusto ni Jane na isipin na mabuti at kagalang-galang ang lahat ng tao, at nasasaktan ito kapag may masama siyang sinasabi tungkol sa iba. Samantalang siya naman, gusto lang niyang isipin na perpekto si Jane, pero lagi itong tumututol.

Pagkatapos ay naging mas seryoso si Elizabeth. Inamin niyang kakaunti lang ang mga taong tunay niyang minamahal, at mas kaunti pa ang mga taong talagang mataas ang tingin niya. Habang mas nakikilala niya ang mundo, mas lalo siyang nadidismaya rito. Napapansin niya na madalas ay hindi tugma ang kilos ng tao sa kanilang ipinapakita, at hindi laging mapagkakatiwalaan ang kanilang anyo o reputasyon. Sa bawat araw, lalo siyang naniniwalang hindi ganoon kasimple ang pagkatao ng mga tao.

Sinabi rin niyang may dalawang pangyayaring kamakailan lamang na nagpatibay sa kanyang paniniwala. Ang isa ay ayaw niyang banggitin, ngunit ang isa pa ay ang pagpapakasal ni Charlotte kay Mr. Collins. Hanggang ngayon ay hindi pa rin niya iyon maintindihan. Sa anumang anggulo niya tingnan, tila hindi ito maipaliwanag at walang saysay para sa kanya.

Maingat naman siyang pinayuhan ni Jane na huwag hayaang manaig ang ganoong mga damdamin dahil maaari nitong sirain ang kanyang kaligayahan. Ipinaalala niya kay Elizabeth na magkakaiba ang sitwasyon at ugali ng bawat tao. Sinabi niya na si Mr. Collins ay isang kagalang-galang na lalaki sa lipunan, at si Charlotte naman ay praktikal, matatag, at mahinahon.

Ipinaalala rin ni Jane na galing si Charlotte sa isang malaking pamilya at wala silang gaanong kayamanan. Dahil dito, ang pagpapakasal kay Mr. Collins ay isang magandang pagkakataon para magkaroon siya ng seguridad sa buhay. Hinikayat niya si Elizabeth na maniwala na maaaring may nararamdaman ding paggalang o kahit kaunting pagmamahal si Charlotte para sa kanilang pinsan, kahit hindi man iyon ang uri ng matinding pag-ibig na karaniwang inaasam ng karamihan.

Mabilis na itinanggi ni Jane na mayroon siyang natatanging kabutihan. Para sa kanya, pinupuri lang siya ni Elizabeth dahil mahal na mahal siya nito bilang kapatid.

Ngunit hindi pumayag si Elizabeth. Pabirong sinabi niya na hindi iyon patas dahil gusto ni Jane na isipin na mabuti at kagalang-galang ang lahat ng tao, at nasasaktan ito kapag may masama siyang sinasabi tungkol sa iba. Samantalang siya naman, gusto lang niyang isipin na perpekto si Jane, pero lagi itong tumututol.

Pagkatapos ay naging mas seryoso si Elizabeth. Inamin niyang kakaunti lang ang mga taong tunay niyang minamahal, at mas kaunti pa ang mga taong talagang mataas ang tingin niya. Habang mas nakikilala niya ang mundo, mas lalo siyang nadidismaya rito. Napapansin niya na madalas ay hindi tugma ang kilos ng tao sa kanilang ipinapakita, at hindi laging mapagkakatiwalaan ang kanilang anyo o reputasyon. Sa bawat araw, lalo siyang naniniwalang hindi ganoon kasimple ang pagkatao ng mga tao.

Sinabi rin niyang may dalawang pangyayaring kamakailan lamang na nagpatibay sa kanyang paniniwala. Ang isa ay ayaw niyang banggitin, ngunit ang isa pa ay ang pagpapakasal ni Charlotte kay Mr. Collins. Hanggang ngayon ay hindi pa rin niya iyon maintindihan. Sa anumang anggulo niya tingnan, tila hindi ito maipaliwanag at walang saysay para sa kanya.

Maingat naman siyang pinayuhan ni Jane na huwag hayaang manaig ang ganoong mga damdamin dahil maaari nitong sirain ang kanyang kaligayahan. Ipinaalala niya kay Elizabeth na magkakaiba ang sitwasyon at ugali ng bawat tao. Sinabi niya na si Mr. Collins ay isang kagalang-galang na lalaki sa lipunan, at si Charlotte naman ay praktikal, matatag, at mahinahon.

Ipinaalala rin ni Jane na galing si Charlotte sa isang malaking pamilya at wala silang gaanong kayamanan. Dahil dito, ang pagpapakasal kay Mr. Collins ay isang magandang pagkakataon para magkaroon siya ng seguridad sa buhay. Hinikayat niya si Elizabeth na maniwala na maaaring may nararamdaman ding paggalang o kahit kaunting pagmamahal si Charlotte para sa kanilang pinsan, kahit hindi man iyon ang uri ng matinding pag-ibig na karaniwang inaasam ng karamihan.

Mabilis na itinanggi ni Jane na mayroon siyang natatanging kabutihan. Para sa kanya, pinupuri lang siya ni Elizabeth dahil mahal na mahal siya nito bilang kapatid.

Ngunit hindi pumayag si Elizabeth. Pabirong sinabi niya na hindi iyon patas dahil gusto ni Jane na isipin na mabuti at kagalang-galang ang lahat ng tao, at nasasaktan ito kapag may masama siyang sinasabi tungkol sa iba. Samantalang siya naman, gusto lang niyang isipin na perpekto si Jane, pero lagi itong tumututol.

Pagkatapos ay naging mas seryoso si Elizabeth. Inamin niyang kakaunti lang ang mga taong tunay niyang minamahal, at mas kaunti pa ang mga taong talagang mataas ang tingin niya. Habang mas nakikilala niya ang mundo, mas lalo siyang nadidismaya rito. Napapansin niya na madalas ay hindi tugma ang kilos ng tao sa kanilang ipinapakita, at hindi laging mapagkakatiwalaan ang kanilang anyo o reputasyon. Sa bawat araw, lalo siyang naniniwalang hindi ganoon kasimple ang pagkatao ng mga tao.

Sinabi rin niyang may dalawang pangyayaring kamakailan lamang na nagpatibay sa kanyang paniniwala. Ang isa ay ayaw niyang banggitin, ngunit ang isa pa ay ang pagpapakasal ni Charlotte kay Mr. Collins. Hanggang ngayon ay hindi pa rin niya iyon maintindihan. Sa anumang anggulo niya tingnan, tila hindi ito maipaliwanag at walang saysay para sa kanya.

Maingat naman siyang pinayuhan ni Jane na huwag hayaang manaig ang ganoong mga damdamin dahil maaari nitong sirain ang kanyang kaligayahan. Ipinaalala niya kay Elizabeth na magkakaiba ang sitwasyon at ugali ng bawat tao. Sinabi niya na si Mr. Collins ay isang kagalang-galang na lalaki sa lipunan, at si Charlotte naman ay praktikal, matatag, at mahinahon.

Ipinaalala rin ni Jane na galing si Charlotte sa isang malaking pamilya at wala silang gaanong kayamanan. Dahil dito, ang pagpapakasal kay Mr. Collins ay isang magandang pagkakataon para magkaroon siya ng seguridad sa buhay. Hinikayat niya si Elizabeth na maniwala na maaaring may nararamdaman ding paggalang o kahit kaunting pagmamahal si Charlotte para sa kanilang pinsan, kahit hindi man iyon ang uri ng matinding pag-ibig na karaniwang inaasam ng karamihan.

Mabilis na itinanggi ni Jane na mayroon siyang natatanging kabutihan. Para sa kanya, pinupuri lang siya ni Elizabeth dahil mahal na mahal siya nito bilang kapatid.

Ngunit hindi pumayag si Elizabeth. Pabirong sinabi niya na hindi iyon patas dahil gusto ni Jane na isipin na mabuti at kagalang-galang ang lahat ng tao, at nasasaktan ito kapag may masama siyang sinasabi tungkol sa iba. Samantalang siya naman, gusto lang niyang isipin na perpekto si Jane, pero lagi itong tumututol.

Pagkatapos ay naging mas seryoso si Elizabeth. Inamin niyang kakaunti lang ang mga taong tunay niyang minamahal, at mas kaunti pa ang mga taong talagang mataas ang tingin niya. Habang mas nakikilala niya ang mundo, mas lalo siyang nadidismaya rito. Napapansin niya na madalas ay hindi tugma ang kilos ng tao sa kanilang ipinapakita, at hindi laging mapagkakatiwalaan ang kanilang anyo o reputasyon. Sa bawat araw, lalo siyang naniniwalang hindi ganoon kasimple ang pagkatao ng mga tao.

Sinabi rin niyang may dalawang pangyayaring kamakailan lamang na nagpatibay sa kanyang paniniwala. Ang isa ay ayaw niyang banggitin, ngunit ang isa pa ay ang pagpapakasal ni Charlotte kay Mr. Collins. Hanggang ngayon ay hindi pa rin niya iyon maintindihan. Sa anumang anggulo niya tingnan, tila hindi ito maipaliwanag at walang saysay para sa kanya.

Maingat naman siyang pinayuhan ni Jane na huwag hayaang manaig ang ganoong mga damdamin dahil maaari nitong sirain ang kanyang kaligayahan. Ipinaalala niya kay Elizabeth na magkakaiba ang sitwasyon at ugali ng bawat tao. Sinabi niya na si Mr. Collins ay isang kagalang-galang na lalaki sa lipunan, at si Charlotte naman ay praktikal, matatag, at mahinahon.

Ipinaalala rin ni Jane na galing si Charlotte sa isang malaking pamilya at wala silang gaanong kayamanan. Dahil dito, ang pagpapakasal kay Mr. Collins ay isang magandang pagkakataon para magkaroon siya ng seguridad sa buhay. Hinikayat niya si Elizabeth na maniwala na maaaring may nararamdaman ding paggalang o kahit kaunting pagmamahal si Charlotte para sa kanilang pinsan, kahit hindi man iyon ang uri ng matinding pag-ibig na karaniwang inaasam ng karamihan.

Mabilis na itinanggi ni Jane na mayroon siyang natatanging kabutihan. Para sa kanya, pinupuri lang siya ni Elizabeth dahil mahal na mahal siya nito bilang kapatid.

Ngunit hindi pumayag si Elizabeth. Pabirong sinabi niya na hindi iyon patas dahil gusto ni Jane na isipin na mabuti at kagalang-galang ang lahat ng tao, at nasasaktan ito kapag may masama siyang sinasabi tungkol sa iba. Samantalang siya naman, gusto lang niyang isipin na perpekto si Jane, pero lagi itong tumututol.

Pagkatapos ay naging mas seryoso si Elizabeth. Inamin niyang kakaunti lang ang mga taong tunay niyang minamahal, at mas kaunti pa ang mga taong talagang mataas ang tingin niya. Habang mas nakikilala niya ang mundo, mas lalo siyang nadidismaya rito. Napapansin niya na madalas ay hindi tugma ang kilos ng tao sa kanilang ipinapakita, at hindi laging mapagkakatiwalaan ang kanilang anyo o reputasyon. Sa bawat araw, lalo siyang naniniwalang hindi ganoon kasimple ang pagkatao ng mga tao.

Sinabi rin niyang may dalawang pangyayaring kamakailan lamang na nagpatibay sa kanyang paniniwala. Ang isa ay ayaw niyang banggitin, ngunit ang isa pa ay ang pagpapakasal ni Charlotte kay Mr. Collins. Hanggang ngayon ay hindi pa rin niya iyon maintindihan. Sa anumang anggulo niya tingnan, tila hindi ito maipaliwanag at walang saysay para sa kanya.

Maingat naman siyang pinayuhan ni Jane na huwag hayaang manaig ang ganoong mga damdamin dahil maaari nitong sirain ang kanyang kaligayahan. Ipinaalala niya kay Elizabeth na magkakaiba ang sitwasyon at ugali ng bawat tao. Sinabi niya na si Mr. Collins ay isang kagalang-galang na lalaki sa lipunan, at si Charlotte naman ay praktikal, matatag, at mahinahon.

Ipinaalala rin ni Jane na galing si Charlotte sa isang malaking pamilya at wala silang gaanong kayamanan. Dahil dito, ang pagpapakasal kay Mr. Collins ay isang magandang pagkakataon para magkaroon siya ng seguridad sa buhay. Hinikayat niya si Elizabeth na maniwala na maaaring may nararamdaman ding paggalang o kahit kaunting pagmamahal si Charlotte para sa kanilang pinsan, kahit hindi man iyon ang uri ng matinding pag-ibig na karaniwang inaasam ng karamihan.

Pride at Bias Chapter 23

Si Elizabeth ay nakaupo kasama ang kanyang ina at mga kapatid, iniisip ang mga narinig niya at nag-aalinlangan kung dapat ba niya itong banggitin. Maya-maya, dumating si Sir William Lucas, na ipinadala ng kanyang anak upang ipaalam sa pamilya ang tungkol sa kanilang engagement.

 Masaya niyang binati ang lahat at ipinagmamalaki niyang ikinuwento ang magiging koneksyon ng dalawang pamilya.

Pero imbes na matuwa, nagulat at halos hindi makapaniwala ang pamilya. 

Iginiit ni Mrs. Bennet na siguradong nagkakamali siya, habang si Lydia naman ay biglang nagsalita nang malakas at medyo bastos:

“Diyos ko po, Sir William, paano ninyo nasasabing totoo iyan? Hindi ba ninyo alam na gustong pakasalan ni Mr. Collins si Lizzy?”

Karamihan sa mga tao ay malamang na magagalit sa ganoong pagtrato, pero nanatiling magalang at kalmado si Sir William. Maayos niyang ipinilit na totoo ang kanyang balita at matiisin niyang pinakinggan ang mga bastos nilang reaksyon.

Dahil naaawa kay Sir William, sumingit si Elizabeth upang kumpirmahin ang balita. Sinabi niyang nalaman na niya ito mismo mula kay Charlotte.

 Sinubukan din niyang patahimikin ang kanyang ina at mga kapatid sa pamamagitan ng taos-pusong pagbati kay Sir William. Agad namang sumang-ayon si Jane, at pareho nilang sinabi na maaaring maging masaya si Charlotte sa kasal, mabuting tao si Mr. Collins, at maganda rin na hindi gaanong malayo ang Hunsford sa London.

Si Mrs. Bennet ay sobrang nabigla kaya halos wala siyang nasabi habang naroon pa si Sir William. Pero pagkaalis nito, tuluyan nang lumabas ang lahat ng kanyang nararamdaman. Una, matindi niyang itinanggi na totoo ang engagement. Pangalawa, sigurado siyang naloko lamang si Mr. Collins. Pangatlo, naniniwala siyang hindi magiging masaya sina Charlotte at Mr. Collins kapag nagkatuluyan. At pang-apat, umaasa siyang baka mauwi rin sa hiwalayan ang engagement nila.

Dalawang bagay ang paulit-ulit niyang sinisisi: una, si Elizabeth daw ang totoong dahilan ng lahat ng gulo; at pangalawa, pakiramdam niya ay napakasama ng naging trato sa kanya ng lahat. Buong araw niya itong inirereklamo, at walang makapagpakalma o makapagpagaan ng kanyang loob.

Hindi rin agad nawala ang kanyang galit. Isang linggo ang lumipas bago niya nakayang makita si Elizabeth nang hindi ito pinapagalitan. Isang buwan naman bago siya nakipag-usap kina Sir William at Lady Lucas nang hindi bastos ang tono. At ilang buwan pa ang lumipas bago niya tuluyang napatawad si Charlotte.

Si Mr. Bennet naman ay mas kalmado ang naging reaksyon. Sa totoo lang, natuwa pa siya sa nangyari. Pabiro niyang sinabi na nakakatuwang malaman na si Charlotte Lucas, na akala niyang medyo matino, ay kasing tanga rin pala ng kanyang asawa—at mas tanga pa kaysa kay Elizabeth.

Inamin ni Jane na medyo nagulat siya sa engagement, pero mas pinili niyang isipin ang pag-asang magiging masaya ang dalawa kaysa husgahan sila. Kahit pilitin ni Elizabeth na isipin na baka hindi maganda ang kahihinatnan ng kasal, tumanggi si Jane na mag-isip ng masama tungkol dito.

Samantala, sina Kitty at Lydia ay hindi naman naiinggit kay Charlotte dahil pari lamang si Mr. Collins. Para sa kanila, isa lang itong bagong tsismis na puwedeng ikalat sa Meryton.

Si Lady Lucas naman ay halatang ipinagmamalaki ang sitwasyon dahil maipagmamalaki niyang maayos na nakapangasawa ang kanyang anak. Mas madalas siyang bumisita sa Longbourn para sabihin kung gaano siya kasaya, kahit halatang iritable at masama ang tabas ng dila ni Mrs. Bennet tuwing naroon siya.

Nagkaroon na ng kaunting pagkailang sa pagitan nina Elizabeth at Charlotte kaya hindi nila mapag-usapan nang maayos ang tungkol sa engagement. Pakiramdam ni Elizabeth na hindi na muling magiging tulad ng dati ang tiwala at pagiging bukas nila sa isa’t isa bilang magkaibigan. Dahil sa labis niyang pagkadismaya sa naging desisyon ni Charlotte, lalo siyang naging malapit kay Jane, na lubos niyang hinahangaan dahil sa kabutihan, maayos na pag-uugali, at pagiging mahinahon nito.

Kasabay nito, lalo ring nag-aalala si Elizabeth para sa kaligayahan ni Jane dahil isang linggo nang wala si Mr. Bingley at wala pa ring balita kung kailan ito babalik.

Agad namang sinagot ni Jane ang sulat ni Caroline Bingley at ngayon ay araw-araw na naghihintay na sana ay makatanggap muli ng liham mula rito.

Noong Martes, dumating ang ipinangakong liham-pasasalamat ni Mr. Collins para sa kanilang ama. Napakapormal at seryoso ng pagkakasulat nito, na para bang isang taon siyang nanirahan sa bahay nila at hindi lamang ilang araw. Pagkatapos niyang magpasalamat, masaya niyang ibinalita kung gaano siya kasaya dahil nakuha niya ang pagmamahal ng kanilang mabait na kapitbahay na si Charlotte Lucas.

Ipinaliwanag din niya na ang tunay na dahilan kung bakit agad niyang tinanggap ang paanyayang bumalik sa Longbourn ay para mas makasama si Charlotte. Umaasa siyang makakabalik siya pagkalipas ng dalawang linggo. Ipinagmalaki rin niya na lubos na sang-ayon si Lady Catherine sa kanilang kasal at nais nitong mangyari agad ang wedding. Naniniwala si Mr. Collins na sapat na itong dahilan upang pumayag si Charlotte sa mas maagang petsa ng kasal at gawin siyang, ayon sa kanyang dramatikong paglalarawan, “pinakamasayang lalaki sa mundo.”

Hindi na natutuwa si Mrs. Bennet sa pagbabalik ni Mr. Collins sa Hertfordshire. Sa katunayan, halos kasing dami na rin ng reklamo niya tungkol dito tulad ng kanyang asawa. Para sa kanya, napakakakaiba na sa Longbourn pa ito titira imbes na sa Lucas Lodge, at tingin niya rito ay sobrang abala at nakakainis. Ayaw na ayaw niya ng may bisita habang hindi maganda ang kanyang pakiramdam, at para sa kanya, ang mga taong in love ang pinaka-nakakairitang bisita sa lahat.

Ito ang mga reklamo na paulit-ulit niyang sinasabi, kahit na mas mabigat pa rin para sa kanya ang patuloy na pagkawala ni Mr. Bingley.

Hindi rin komportable sina Jane at Elizabeth tungkol sa sitwasyon. Lumipas ang mga araw na walang balita tungkol kay Mr. Bingley maliban sa tsismis na kumalat sa Meryton na hindi na raw ito babalik sa Netherfield buong taglamig. Galit na galit si Mrs. Bennet tuwing maririnig niya ito at palagi niyang sinasabing kasinungalingan lamang iyon.

Maging si Elizabeth ay nagsimula nang mag-alala. Hindi niya iniisip na nawalan ng pagmamahal si Bingley kay Jane, pero natatakot siyang baka magtagumpay ang mga kapatid nito sa pagpigil sa kanya na bumalik. Kahit ayaw niyang isipin iyon dahil siguradong masasaktan si Jane at masisira rin ang tingin niya sa katapatan ni Bingley, hindi niya mapigilang paulit-ulit itong maisip.

Nag-aalala siya na baka masyadong malakas ang impluwensya ng malamig na ugali ng mga kapatid ni Bingley at ng dominante nitong kaibigan. Dagdag pa rito ang kagandahan ni Miss Darcy at ang kasiyahan ng buhay sa London, na baka maging dahilan upang humina ang pagmamahal ni Bingley para kay Jane.

Para kay Jane, mas masakit at mas mabigat ang pag-aalala tungkol kay Mr. Bingley kaysa kay Elizabeth dahil siya mismo ang direktang naaapektuhan. Pero kahit ganoon ang nararamdaman niya, pilit niya itong itinatago, kaya hindi na lamang nila pinag-uusapan ni Elizabeth ang tungkol dito.

Sa kasamaang-palad, hindi ganoon kaingat si Mrs. Bennet. Halos bawat oras ay nababanggit niya si Mr. Bingley, ipinapakita ang pagkainip sa pagbabalik nito, o pinipilit si Jane na amining masasaktan siya nang husto kung hindi na ito babalik. Kailangan ni Jane ang lahat ng kanyang pasensya at mahinahong pag-uugali upang matiis ang mga paulit-ulit na komentong iyon nang kalmado.

Eksaktong ayon sa plano, bumalik si Mr. Collins makalipas ang dalawang linggo noong Lunes. Ngunit hindi na siya ganoon kainit tanggapin ng pamilya tulad noong una siyang dumating. Gayunpaman, sobrang saya niya kaya halos hindi niya napansin ang pagbabago ng pakikitungo sa kanya.

Sa kabutihang-palad para sa iba, naging abala siya sa panliligaw kay Charlotte kaya hindi nila kailangang makasama siya nang matagal. Karamihan ng kanyang araw ay ginugugol niya sa Lucas Lodge, at kung minsan ay gabi na siya nakakabalik sa Longbourn—sakto lamang upang humingi ng paumanhin sa kanyang pagkawala bago matulog ang pamilya.

Talagang kaawa-awa ang kalagayan ni Mrs. Bennet. Kahit mabanggit lamang ang tungkol sa engagement ay agad na siyang sumasama ang loob, at saan man siya magpunta ay tila lagi niya itong naririnig na pinag-uusapan. Hindi niya matagalan ang makita si Charlotte Lucas. Dahil si Charlotte ang magiging susunod na maybahay ng Longbourn balang araw, tinitingnan niya ito nang may matinding selos at galit.

Tuwing bumibisita si Charlotte sa bahay nila, iniisip ni Mrs. Bennet na inaabangan na nito ang araw na magiging kanya na ang bahay. At tuwing mahina itong nakikipag-usap kay Mr. Collins, sigurado si Mrs. Bennet na pinag-uusapan nila ang mana sa Longbourn at kung paano sila palalayasin ng kanyang mga anak kapag namatay si Mr. Bennet.

Paulit-ulit niya itong inirereklamo sa kanyang asawa.

“Talagang napakahirap isipin, Mr. Bennet,” sabi niya, “na balang araw si Charlotte Lucas ang magiging maybahay ng bahay na ito, at ako pa ang kailangang umatras at makita siyang pumalit sa akin!”

Pabirong sumagot si Mr. Bennet, “Mahal ko, huwag kang masyadong malungkot. Umasa tayo sa mas mabuting mangyayari. Baka naman ako pa ang mas matagal mabuhay kaysa sa iyo.”

Hindi naman ito nakapagpagaan ng loob ni Mrs. Bennet kaya ipinagpatuloy lang niya ang pagrereklamo.

“Hindi ko matanggap na mapupunta sa kanila ang buong ari-arian. Kung hindi lang dahil sa entail, wala sana akong pakialam.”

Tinanong siya ni Mr. Bennet, “Ano ang wala kang pakialam?”

At dramatikong sagot ni Mrs. Bennet, “Wala akong pakialam sa kahit ano.”

Talagang kaawa-awa ang kalagayan ni Mrs. Bennet. Kahit mabanggit lamang ang tungkol sa engagement ay agad na siyang sumasama ang loob, at saan man siya magpunta ay tila lagi niya itong naririnig na pinag-uusapan. Hindi niya matagalan ang makita si Charlotte Lucas. Dahil si Charlotte ang magiging susunod na maybahay ng Longbourn balang araw, tinitingnan niya ito nang may matinding selos at galit.

Tuwing bumibisita si Charlotte sa bahay nila, iniisip ni Mrs. Bennet na inaabangan na nito ang araw na magiging kanya na ang bahay. At tuwing mahina itong nakikipag-usap kay Mr. Collins, sigurado si Mrs. Bennet na pinag-uusapan nila ang mana sa Longbourn at kung paano sila palalayasin ng kanyang mga anak kapag namatay si Mr. Bennet.

Paulit-ulit niya itong inirereklamo sa kanyang asawa.

“Talagang napakahirap isipin, Mr. Bennet,” sabi niya, “na balang araw si Charlotte Lucas ang magiging maybahay ng bahay na ito, at ako pa ang kailangang umatras at makita siyang pumalit sa akin!”

Pabirong sumagot si Mr. Bennet, “Mahal ko, huwag kang masyadong malungkot. Umasa tayo sa mas mabuting mangyayari. Baka naman ako pa ang mas matagal mabuhay kaysa sa iyo.”

Hindi naman ito nakapagpagaan ng loob ni Mrs. Bennet kaya ipinagpatuloy lang niya ang pagrereklamo.

“Hindi ko matanggap na mapupunta sa kanila ang buong ari-arian. Kung hindi lang dahil sa entail, wala sana akong pakialam.”

Tinanong siya ni Mr. Bennet, “Ano ang wala kang pakialam?”

At dramatikong sagot ni Mrs. Bennet, “Wala akong pakialam sa kahit ano.”

Pride at Bias Chapter 22

Inimbitahan muli ang pamilya Bennet na maghapunan sa bahay ng mga Lucas, at halos buong araw ay si Charlotte Lucas na naman ang mabait na nakinig sa walang tigil na pagsasalita ni Mr. Collins. Nagkaroon ng pagkakataon si Elizabeth na magpasalamat sa kanya.

“Nananatili siyang nasa mabuting mood,” sabi ni Elizabeth, “at mas utang ko sa’yo ang pasasalamat kaysa kaya kong sabihin.”

Sinabi ni Charlotte na masaya siyang makatulong at sulit naman daw ang kaunting oras na ginugol niya. Pero mas malalim pala ang dahilan ng kabaitan niya kaysa sa inaakala ni Elizabeth. Ang tunay niyang layunin ay ilayo si Mr. Collins kay Elizabeth sa pamamagitan ng pagkuha ng atensyon nito para sa sarili niya.

Iyon ang plano ni Charlotte, at mukhang matagumpay ito. Pagsapit ng gabi, halos sigurado na siyang magtatagumpay siya — kung hindi lang sana paalis na agad si Mr. Collins sa Hertfordshire. Ngunit minamaliit pala niya kung gaano ito kadeterminado at kapusok. Kinaumagahan, palihim na umalis si Mr. Collins sa Longbourn at nagmadaling pumunta sa Lucas Lodge upang magpropose kay Charlotte.

Sinikap niyang walang makapansin sa kanyang pag-alis dahil sigurado siyang mahuhulaan agad ng kanyang mga pinsan ang kanyang balak. Ayaw niyang may makaalam hangga’t hindi siya nagtatagumpay. Kahit na medyo kampante siya dahil pinapakita namang interesado si Charlotte, medyo nahihiya at alanganin pa rin siya matapos siyang tanggihan ni Elizabeth ilang araw lang ang nakalipas.

Mainit naman siyang tinanggap ni Charlotte. Nakita siya nito mula sa bintana sa itaas habang papalapit sa bahay at agad na lumabas upang kunwaring “nagkataong” nasalubong siya sa daan. Pero kahit si Charlotte ay hindi umasa sa sobrang dami ng matatamis at mahahabang salita na sasabihin ni Mr. Collins.

Sa pinakamaikling oras na posible sa kabila ng mahahabang speech ni Mr. Collins, napagkasunduan nilang magpakasal. Habang papasok sila ng bahay, sabik na sabik pa itong hinihiling kay Charlotte na magtakda na ng petsa ng kasal para maging “pinakamasayang lalaki sa mundo.” Hindi naman na nagpakipot si Charlotte. Dahil likas namang nakakainis at hindi kaaya-aya si Mr. Collins, wala siyang nakitang dahilan para pahabain pa ang panliligaw. Tinanggap niya ito hindi dahil sa pag-ibig kundi dahil gusto niya ng seguridad at maayos na kinabukasan, kaya mas mabuting makuha iyon agad.

Agad silang humingi ng pahintulot kina Sir William at Lady Lucas, at tuwang-tuwa namang pumayag ang mga ito. Magandang partido si Mr. Collins dahil may maayos siyang katayuan sa buhay at siya pa ang magmamana ng Longbourn estate balang araw. Agad nagsimulang mag-isip si Lady Lucas kung gaano pa katagal mabubuhay si Mr. Bennet, habang iniisip naman ni Sir William ang panahon na magiging mahalagang tao sina Mr. Collins at Charlotte dahil sa mamanahing ari-arian.

Tuwang-tuwa ang buong pamilya Lucas. Umaasa ang mga nakababatang babae na baka mas maaga silang maipakilala sa lipunan dahil sa kasal ni Charlotte, at relieved naman ang mga lalaki dahil hindi na magiging matandang dalaga si Charlotte.

Si Charlotte mismo ay kalmado lamang. Nakuha niya ang gusto niya at nagkaroon siya ng oras para pag-isipan ito. Alam niyang hindi matalino o kaaya-ayang kasama si Mr. Collins. Nakakapagod itong kasama at duda pa siyang tunay nga ang pagmamahal nito sa kanya. Pero magiging asawa pa rin niya ito.

Hindi kailanman naging romantiko si Charlotte. Hindi niya inaasahang magdadala ng malaking kaligayahan ang kasal. Para sa kanya, praktikal itong pangangailangan — ang tanging disenteng paraan para sa isang edukadong babaeng walang malaking yaman upang magkaroon ng seguridad at makaiwas sa kahirapan. Ngayon, sa edad na dalawampu’t pito at hindi naman kinikilalang maganda, pakiramdam niya ay sinuwerte siya.

Ang pinakaayaw lang niya ay ang magiging reaksyon ni Elizabeth Bennet. Pinahahalagahan niya ang pagkakaibigan nila higit kanino man, at alam niyang malamang hindi sasang-ayon si Elizabeth sa kanyang desisyon. Pero hindi naman siya magbabago ng isip. Kaya nagpasya siyang siya mismo ang magsabi rito at pinangakuan si Mr. Collins na huwag munang magsabi ng kahit ano sa Longbourn.

Nangako naman si Mr. Collins, kahit halatang hirap na hirap siyang ilihim ang engagement nila dahil gustong-gusto na niyang ipagmalaki ito.

Dahil maaga siyang aalis kinabukasan, nagpaalam na siya noong gabing iyon. Magalang na sinabi ni Mrs. Bennet na ikatutuwa nilang makita siyang muli sa Longbourn anumang oras.

“Napakasaya ko pong marinig ang imbitasyong iyan,” sagot ni Mr. Collins, “dahil iyan mismo ang inaasahan kong marinig. Makakasiguro po kayong babalik ako sa lalong madaling panahon.”

Nagulat ang lahat, lalo na si Mr. Bennet na ayaw na ayaw siyang bumalik agad.

“Pero hindi ba magagalit si Lady Catherine?” sarkastikong tanong ni Mr. Bennet. “Mas mabuti pang pabayaan mo ang mga kamag-anak mo kaysa mapikon ang patroness mo.”

Seryosong nagpasalamat naman si Mr. Collins sa “payo” at tiniyak na hindi siya gagawa ng ganoong mahalagang hakbang nang walang pahintulot ni Lady Catherine.

Nagpatuloy pa si Mr. Bennet sa pang-aasar, pero hindi pa rin ito nagets ni Mr. Collins at lalo pa siyang nagpasalamat.

Pagkaalis ng mga babae, lahat sila ay nagtaka kung bakit gustong-gusto nitong bumalik agad. Inisip ni Mrs. Bennet na baka may balak na itong ligawan ang isa pa niyang anak. Si Mary naman ay naniniwalang maaari niya sana itong tanggapin dahil para sa kanya ay may “lalim” ang mga iniisip ni Mr. Collins at maaari pa itong gumaling kung matuturuan ng isang matalinong babae tulad niya.

Ngunit kinaumagahan, nawala lahat ng pag-asang iyon. Dumating si Charlotte Lucas pagkatapos ng almusal at pribadong sinabi kay Elizabeth na engaged na sila ni Mr. Collins.

Lubhang nagulat si Elizabeth. Sumagi man sa isip niya na baka magustuhan ni Mr. Collins si Charlotte, hindi niya kailanman inakalang papatulan ito ng kaibigan niya.

“Engaged kay Mr. Collins? Charlotte, imposible!”

Saglit na nahiya si Charlotte sa reaksiyon ni Elizabeth pero mabilis ding nakabawi.

“Bakit ka nagugulat, Eliza?” mahinahon niyang tanong. “Dahil lang ba hindi siya nagtagumpay sa’yo, imposible nang magustuhan siya ng ibang babae?”

Mabilis na pinigilan ni Elizabeth ang sarili at pilit na naging magalang, sinasabing nais niya ang kaligayahan ng kaibigan.

Alam naman ni Charlotte kung ano talaga ang nararamdaman niya.

“Alam kong nagugulat ka,” sabi niya. “Lalo na’t kamakailan lang ay ikaw ang gusto niyang pakasalan. Pero sana kapag napag-isipan mo ito, maiintindihan mo ang naging desisyon ko. Hindi ako romantikong tao. Hindi kailanman. Ang gusto ko lang ay isang komportableng tahanan. At kung iisipin ang ugali, koneksyon, at estado ni Mr. Collins sa buhay, naniniwala akong kasing laki rin naman ng karamihan ang tsansa kong sumaya sa kasal.”

Tahimik na sumagot si Elizabeth ng “walang duda,” kahit halatang awkward siya. Pagkaalis ni Charlotte, matagal na pinag-isipan ni Elizabeth ang lahat.

Hindi niya matanggap ang ganoong klaseng kasal. Nakakapagtaka nang nagpropose si Mr. Collins sa dalawang babae sa loob lang ng tatlong araw, pero mas nakapagtataka na tinanggap siya ni Charlotte. Alam niyang magkaiba sila ng pananaw tungkol sa kasal, pero hindi niya inakalang isasakripisyo ni Charlotte ang tunay na damdamin kapalit ng seguridad sa buhay.

Napakasakit para kay Elizabeth isipin na magiging asawa ni Mr. Collins ang kanyang kaibigan. Pakiramdam niya ay ibinaba ni Charlotte ang sarili nito, at naniniwala siyang hindi kailanman magiging tunay na masaya si Charlotte sa pinili nitong buhay.

Pride at Bias Chapter 21

Pagkatapos tanggihan ni Elizabeth si Mr. Collins, halos tapos na ang usapan tungkol sa proposal niya. Ang kailangan na lang tiisin ni Elizabeth ay ang awkward na pakiramdam at ang paminsan-minsang parinig ng kanyang ina. Si Mr. Collins naman, imbes na magmukhang nahihiya o malungkot, naging malamig, pormal, at tahimik dahil sa sama ng loob. Halos hindi na siya kinausap si Elizabeth, at ang atensyon na dati ay para kay Elizabeth ay ibinigay na niya kay Charlotte Lucas, na magalang namang nakinig sa kanya at nakatulong para mabawasan ang awkwardness ng lahat.

Kinabukasan, masama pa rin ang mood ni Mrs. Bennet at patuloy pa rin siyang nag-iinarte na parang may sakit. Si Mr. Collins naman ay nanatiling mayabang at tampo pa rin. Umaasa si Elizabeth na baka mapaaga ang pag-alis nito dahil sa rejection, pero hindi nagbago ang plano ni Mr. Collins. Balak talaga niyang umalis ng Sabado, at Sabado pa rin siya aalis.

Pagkatapos mag-almusal, pumunta ang magkakapatid sa Meryton para alamin kung nakabalik na si Mr. Wickham at para magreklamo na hindi siya nakadalo sa Netherfield ball. Nakita nila siya pagpasok nila sa bayan, at sinamahan niya sila papunta sa bahay ng tiyahin nila. Pinag-usapan nila kung gaano sila nanghinayang at nalungkot na hindi siya nakadalo sa sayawan. Inamin naman ni Wickham kay Elizabeth na siya mismo ang nagdesisyong huwag pumunta.

Sinabi niya na habang papalapit ang ball, naisip niyang mas mabuting huwag na lang niyang harapin si Mr. Darcy. Pakiramdam niya ay baka hindi niya kayaning makasama si Darcy sa iisang lugar nang matagal, at baka magkaroon pa ng hindi magandang eksena.

Hinangaan ni Elizabeth ang pagpipigil ni Wickham. Nagkaroon sila ng mahabang usapan at nagpalitan ng magagalang na papuri habang naglalakad pauwi sa Longbourn kasama ang isa pang opisyal. Habang naglalakad, kitang-kita na espesyal ang atensyon ni Wickham kay Elizabeth. Natuwa si Elizabeth rito, at masaya rin siya dahil nagkaroon siya ng pagkakataong ipakilala si Wickham sa kanyang mga magulang.

Pagkatapos tanggihan ni Elizabeth si Mr. Collins, halos tapos na ang usapan tungkol sa proposal niya. Ang kailangan na lang tiisin ni Elizabeth ay ang awkward na pakiramdam at ang paminsan-minsang parinig ng kanyang ina. Si Mr. Collins naman, imbes na magmukhang nahihiya o malungkot, naging malamig, pormal, at tahimik dahil sa sama ng loob. Halos hindi na siya kinausap si Elizabeth, at ang atensyon na dati ay para kay Elizabeth ay ibinigay na niya kay Charlotte Lucas, na magalang namang nakinig sa kanya at nakatulong para mabawasan ang awkwardness ng lahat.

Kinabukasan, masama pa rin ang mood ni Mrs. Bennet at patuloy pa rin siyang nag-iinarte na parang may sakit. Si Mr. Collins naman ay nanatiling mayabang at tampo pa rin. Umaasa si Elizabeth na baka mapaaga ang pag-alis nito dahil sa rejection, pero hindi nagbago ang plano ni Mr. Collins. Balak talaga niyang umalis ng Sabado, at Sabado pa rin siya aalis.

Pagkatapos mag-almusal, pumunta ang magkakapatid sa Meryton para alamin kung nakabalik na si Mr. Wickham at para magreklamo na hindi siya nakadalo sa Netherfield ball. Nakita nila siya pagpasok nila sa bayan, at sinamahan niya sila papunta sa bahay ng tiyahin nila. Pinag-usapan nila kung gaano sila nanghinayang at nalungkot na hindi siya nakadalo sa sayawan. Inamin naman ni Wickham kay Elizabeth na siya mismo ang nagdesisyong huwag pumunta.

Sinabi niya na habang papalapit ang ball, naisip niyang mas mabuting huwag na lang niyang harapin si Mr. Darcy. Pakiramdam niya ay baka hindi niya kayaning makasama si Darcy sa iisang lugar nang matagal, at baka magkaroon pa ng hindi magandang eksena.

Hinangaan ni Elizabeth ang pagpipigil ni Wickham. Nagkaroon sila ng mahabang usapan at nagpalitan ng magagalang na papuri habang naglalakad pauwi sa Longbourn kasama ang isa pang opisyal. Habang naglalakad, kitang-kita na espesyal ang atensyon ni Wickham kay Elizabeth. Natuwa si Elizabeth rito, at masaya rin siya dahil nagkaroon siya ng pagkakataong ipakilala si Wickham sa kanyang mga magulang.

Pride at Bias Chapter 20

Hindi nagtagal si Mr. Collins sa tahimik na pagninilay tungkol sa inaakala niyang matagumpay na panliligaw. Si Mrs. Bennet kasi ay naghihintay lang sa may labas ng silid upang makita ang kalalabasan ng usapan. Nang makita niyang mabilis na dumaan si Elizabeth papunta sa hagdan, agad siyang pumasok sa breakfast room at masayang binati si Mr. Collins at maging ang sarili niya dahil sa inaakala niyang magiging mas malapit na ugnayan nila bilang pamilya.

Masayang tinanggap ni Mr. Collins ang pagbati at ikinuwento ang naging usapan nila ni Elizabeth. Naniniwala siya na ang pagtanggi ni Elizabeth ay dahil lamang sa pagiging mahinhin at mahiyain nito, at na sa totoo lang ay gusto rin siya nito.

Ngunit nabigla si Mrs. Bennet. Gusto man niyang isipin na nagpapakipot lang si Lizzy, hindi niya talaga mapaniwalaan iyon.

“Huwag kayong mag-alala, Mr. Collins,” sabi niya. “Mapapapayag ko rin si Lizzy. Napakatigas ng ulo ng batang iyon at hindi niya alam kung ano ang makabubuti para sa kanya, pero ipapaintindi ko iyon sa kanya.”

Magalang namang sumingit si Mr. Collins at nagsabing kung totoong matigas ang ulo at mahirap pakisamahan si Elizabeth, baka hindi rin ito maging kanais-nais na asawa para sa isang lalaking naghahanap ng masayang pagsasama. Kung patuloy siyang tatanggihan nito, baka mas mabuting huwag na lang siyang pilitin.

Nag-alala si Mrs. Bennet kaya dali-dali niyang sinabi na matigas lang naman ang ulo ni Lizzy pagdating sa mga bagay na ganoon, pero mabait at mabuting anak pa rin ito. Pagkatapos ay agad siyang tumakbo papunta kay Mr. Bennet.

Pagpasok niya sa library, halos pasigaw niyang sinabi, “Mr. Bennet, kailangan ka namin agad! Nagkakagulo na rito. Ayaw pakasalan ni Lizzy si Mr. Collins, at kailangan mo siyang pilitin bago pa magbago ang isip nito!”

Tahimik lamang na tumingin si Mr. Bennet mula sa binabasa niyang libro, at nanatili siyang kalmado at tila walang pakialam sa lahat ng kaguluhan.

Naguluhan si Mr. Bennet matapos marinig ang madramang pagsasalita ng asawa niya at kalmadong sinabi, “Sa totoo lang, hindi ko maintindihan ang sinasabi mo.”

Ipinaliwanag ni Mrs. Bennet na nag-propose si Mr. Collins kay Lizzy, tinanggihan siya nito, at ngayon ay parang ayaw na rin ni Mr. Collins kay Lizzy.

Tuyong sagot ni Mr. Bennet, “At ano naman ang gusto mong gawin ko? Mukhang wala nang pag-asa ang sitwasyong iyan.”

Iginiit ni Mrs. Bennet na kausapin niya si Lizzy at pilitin itong pakasalan si Mr. Collins. Kaya ipinatawag ni Mr. Bennet si Elizabeth sa library.

Pagdating nito, seryoso niyang tinanong, “Totoo bang nag-alok ng kasal si Mr. Collins sa iyo?”

Sumagot si Elizabeth na oo.

“At tinanggihan mo siya?”

“Opo, sir.”

Pagkatapos ay tumingin si Mr. Bennet sa asawa niya at sinabi, “Ipinipilit ng nanay mo na tanggapin mo siya, tama ba?”

Dramatikong sagot ni Mrs. Bennet, “Oo, kung hindi ay hindi ko na siya kikibuin kailanman!”

Doon sinabi ni Mr. Bennet ang isa sa pinaka-sarkastiko niyang biro: “Mukhang kailangan mong mawalan ng isang magulang, Elizabeth. Hindi ka na kakausapin ng iyong ina kapag hindi mo pinakasalan si Mr. Collins, at hindi naman kita kakausapin kapag pinakasalan mo siya.”

Hindi napigilan ni Elizabeth na mapangiti sa sinabi ng ama niya, pero labis na nadismaya si Mrs. Bennet dahil akala niya papanig sa kanya ang asawa niya.

Galit niyang pinaalala kay Mr. Bennet na nangako itong pipilitin si Lizzy na magpakasal. Pero kalmado lamang siyang sumagot na dalawa lang ang hiling niya: una, hayaan siyang gamitin ang sarili niyang pag-iisip, at pangalawa, ibalik sa kanya ang katahimikan ng kanyang library.

Kahit ganoon, hindi pa rin sumuko si Mrs. Bennet. Paulit-ulit niyang pinilit si Elizabeth — minsan sinusuyo, minsan tinatakot. Sinubukan pa niyang kumbinsihin si Jane na kampihan siya, pero mahinahon itong tumangging makialam. Si Elizabeth naman ay nanatiling matatag kahit pabago-bago ang paraan ng pagsagot niya, minsang seryoso at minsang pabiro.

Samantala, mag-isang nag-iisip si Mr. Collins tungkol sa nangyari. Masyado niyang mataas ang tingin sa sarili kaya hindi niya maintindihan kung bakit siya tinanggihan ni Elizabeth. Nasaktan ang pride niya, pero kinumbinsi niya ang sarili na hindi naman siya gaanong apektado. Naisip pa niya na baka hindi rin talaga karapat-dapat si Elizabeth para sa kanya.

Habang magulo ang buong pamilya, dumating si Charlotte Lucas upang bumisita. Agad siyang sinalubong ni Lydia at pabulong na excited na ikinuwento na nag-propose si Mr. Collins kay Lizzy pero tinanggihan ito.

Pagkatapos, sinubukan ni Mrs. Bennet na hikayatin si Charlotte na kumbinsihin si Elizabeth na tanggapin ang proposal. Nagdrama pa siya na wala raw kumakampi sa kanya at walang nakakaintindi sa kanyang “mahihinang nerbiyos.”

Nang pumasok si Elizabeth na mukhang kalmado at walang pakialam, lalo lamang nairita si Mrs. Bennet. Binalaan niya si Lizzy na kung patuloy itong tatanggi sa mga proposal, baka wala na itong mapangasawa at walang mag-aalaga rito kapag namatay ang ama nila. Idineklara rin niyang hindi na niya ito kakausapin kailanman.

Tahimik lamang ang magkakapatid dahil alam nilang lalo lang lalala ang sitwasyon kapag sumagot sila.

Pagkatapos ay pumasok si Mr. Collins na mas pormal at mayabang kaysa karaniwan. Sinabihan ni Mrs. Bennet ang lahat na manahimik para makapag-usap sila nang pribado. Lumabas sina Elizabeth, Jane, at Kitty, pero nanatili si Lydia upang makinig nang palihim, habang si Charlotte naman ay kunwaring nakatanaw lang sa bintana.

Malungkot na nagsimulang magsalita si Mrs. Bennet, pero agad siyang pinigilan ni Mr. Collins at sinabing mas mabuting huwag na nilang pag-usapan pa iyon. Kahit halatang nasaktan ang ego niya, pilit siyang nagsalita nang parang marangal at kalmado. Sinabi pa niyang baka hindi rin naman siya lubusang magiging masaya kung pinakasalan siya ni Elizabeth.

Humingi rin siya ng paumanhin kung may nagawa siyang hindi maganda at ipinaliwanag na gusto lang naman niyang magkaroon ng mabuting asawa habang tinutulungan din ang pamilya Bennet. Kahit tinanggihan siya, nanatili pa rin siyang sobrang pormal at mataas ang tingin sa sarili.