Nagpalipas si Elizabeth ng gabi sa kwarto ng kapatid niya, at kinaumagahan ay medyo gumaan na ang pakiramdam ni Jane.
Nakapagpadala siya ng maayos na sagot kay Mr. Bingley, na maaga pa lang ay nagtanong na tungkol kay Jane sa pamamagitan ng katulong, at pati na rin sa mga kapatid nitong babae na nag-check din kalaunan.
Kahit gumanda na ang lagay ni Jane, nagpadala pa rin si Elizabeth ng sulat sa bahay nila para papuntahin ang nanay niya at siya na mismo ang tumingin sa kalagayan ni Jane.
Agad naman itong sinunod. Dumating si Mrs. Bennet kasama ang dalawang bunso niyang anak na babae sa Netherfield, ilang sandali matapos ang agahan.
Kung nakita niyang delikado ang lagay ni Jane, siguradong labis siyang mag-aalala. Pero dahil mukhang hindi naman seryoso ang sakit nito, hindi rin siya nagmamadaling gumaling agad si Jane—kasi kapag gumaling na, kailangan na nitong umalis sa Netherfield.
Kaya tumanggi siyang pauwiin si Jane, at pati na rin ang doktor na dumating ay hindi rin ito inirekomenda.
Pagkatapos umupo sandali kasama si Jane, inanyayahan sila ni Miss Bingley papunta sa breakfast room.
Sinalubong sila ni Mr. Bingley at tinanong kung mas lumala ba si Jane kaysa sa inaasahan ni Mrs. Bennet.
“Oo nga po,” sagot niya. “Masyado siyang mahina para ilipat. Sabi ni Mr. Jones, huwag muna siyang gagalawin.
Kaya makikiusap kami na patagalin pa ang pananatili namin dito.”
“Ilipat siya? Hindi pwede!” sabi ni Bingley. “Sigurado akong hindi papayag ang kapatid ko.”
“Makakaasa kayo, ma’am, na aalagaan namin nang mabuti si Miss Bennet habang nandito siya,” sabi ni Miss Bingley, kahit medyo malamig ang tono.
Paulit-ulit ang pasasalamat ni Mrs. Bennet.
“Hindi ko alam kung ano ang mangyayari sa kanya kung wala ang mga mabubuti ninyong kaibigan,” dagdag niya.
“Napakasakit niya, pero napakatiyaga niya—pinakamatamis ang ugali sa lahat.
Lagi kong sinasabi sa iba kong anak na wala silang sinabi kumpara sa kanya. Ang ganda ng bahay ninyo, Mr. Bingley, at napakaganda ng tanawin.
Walang tatalo sa Netherfield. Sana hindi kayo aalis agad, kahit maikli lang ang lease ninyo.”
“Sanay akong gumawa ng desisyon nang mabilis,” sagot ni Bingley.
“Kaya kung aalis man ako, baka sa loob ng limang minuto lang. Pero sa ngayon, balak kong manatili.”
“Yan ang inaasahan ko sa inyo,” sabi ni Elizabeth.
“Ah, naiintindihan mo na pala ako?” biro niya.
“Oo, lubos.”
“Gusto kong isipin na papuri ‘yan, pero baka hindi rin maganda na ganun lang kadaling mabasa.”
“Depende ‘yan. Hindi ibig sabihin na mas magaling ang taong komplikado kaysa sa tulad mo.”
“Lizzy,” singit ng nanay niya, “mag-ingat ka sa pagsasalita.
Hindi ito tulad sa bahay natin.”
“Hindi ko alam na pinag-aaralan mo pala ang ugali ng tao,” sabi ni Bingley. “Mukhang interesting ‘yan.”
“Oo, lalo na ang mga komplikadong tao,” sagot ni Elizabeth.
“Sa probinsya,” sabi ni Darcy, “kaunti lang ang mapag-aaralan mo. Maliit at paulit-ulit lang ang lipunan dito.”
“Pero nagbabago naman ang mga tao,” sagot ni Elizabeth. “Laging may bagong mapapansin.”
“Ay, totoo ‘yan!” singit ni Mrs. Bennet, medyo na-offend. “Pareho lang ang ganap sa probinsya at sa siyudad.”
Nagulat ang lahat. Tiningnan lang siya ni Darcy sandali at tumahimik.
Akala ni Mrs. Bennet ay nanalo siya sa usapan, kaya nagpatuloy siya.
“Para sa akin, wala namang masyadong lamang ang London sa probinsya, maliban sa mga tindahan at pasyalan.
Mas masarap pa rin ang buhay dito, di ba, Mr. Bingley?”
“Kapag nasa probinsya ako, ayokong umalis.
At kapag nasa siyudad ako, ganun din,” sagot niya. “Parehong may maganda sa dalawa.”
“Kaya lang ganyan dahil maganda ang ugali mo,” sabi ni Mrs. Bennet. “Pero ‘yung lalaking iyon”—tumingin siya kay Darcy—“parang minamaliit ang probinsya.”
“Mama, mali ang pagkaintindi mo,” sabi ni Elizabeth, medyo nahihiya. “Ang ibig lang sabihin ni Mr. Darcy, mas kaunti ang tao dito kaysa sa siyudad—na totoo naman.”
“Pero hindi ibig sabihin nun na wala tayong nakakasalamuha! Dito pa nga lang, nakaka-dinner namin ang dalawampu’t apat na pamilya!”
Halos hindi na makapagpigil si Bingley ng tawa—nagagawa lang niyang magpakaayos dahil nag-aalala siya para kay Elizabeth.
Pero ang kapatid niya, hindi ganoon kaingat, at ngumiti siya nang may kahulugang tingin kay Mr. Darcy.
Para maiba ang usapan at mailihis ang atensyon ng kanyang ina, tinanong ni Elizabeth kung nakapunta na ba si Charlotte Lucas sa Longbourn mula nang umalis siya.
“Oo,” sagot ni Mrs. Bennet. “Dumaan siya kahapon kasama ang ama niya. Ang bait at kaaya-aya ni Sir William, hindi ba, Mr. Bingley?
Napakaayos ng asal, napaka-elegante, at ang dali niyang kausap! Lagi siyang may sinasabi sa lahat.
Para sa akin, ‘yan ang totoong magandang asal. Yung mga taong akala mo kung sino at hindi man lang nagsasalita, mali ang pagkaintindi nila doon.”
“Dumain ba si Charlotte sa inyo?”
“Hindi, umuwi siya,” sagot ni Mrs. Bennet.
“Sa tingin ko kailangan siya para tumulong sa paggawa ng mince pies. Sa akin kasi, Mr. Bingley, mas gusto kong may mga katulong na kayang gawin ang sarili nilang trabaho—hindi ganyan pinalaki ang mga anak kong babae.
Pero kanya-kanya naman ‘yan. Mabubuti naman ang mga Lucas na babae, masasabi ko. Sayang lang at hindi sila gaanong magaganda!
Hindi naman sobrang pangit si Charlotte—pero kaibigan kasi namin siya.”
“Mukha naman siyang mabait na dalaga,” sabi ni Bingley.
“Ay oo naman—pero aminin mo, simple lang talaga ang itsura niya. Kahit si Lady Lucas sinasabi rin ‘yan, at naiinggit pa nga siya sa ganda ni Jane.
Ayoko namang ipagyabang ang anak ko, pero totoo lang, bihira kang makakita ng mas maganda kay Jane.
Iyan din ang sinasabi ng lahat—hindi lang ako bias. Noong kinse anyos pa lang siya, may isang gentleman sa bahay ng kapatid kong si Gardiner sa siyudad na sobrang nahulog sa kanya.
Sigurado pa nga ang hipag ko na magpo-propose na iyon bago kami umalis. Pero hindi rin nangyari.
Baka naisip niyang masyado pang bata si Jane. Pero nagsulat siya ng mga tula para sa kanya—at ang gaganda ng mga iyon.”
“At doon na natapos ang paghanga niya,” sabi ni Elizabeth, medyo naiinip. “Sa tingin ko, marami na ring napawi ang pag-ibig dahil sa ganyan.
Sino kaya ang unang nakaisip na ang tula ay nakakatulong para mawala ang pag-ibig?”
“Para sa akin, ang tula ay pagkain ng pag-ibig,” sabi ni Darcy.
“Siguro gagana ‘yan kung matibay at malalim na pag-ibig,” sabi ni Elizabeth. “Lahat naman nakakadagdag sa isang bagay na malakas na. Pero kung mababaw lang—parang simpleng paghanga—sigurado akong kahit isang magandang soneto lang, mawawala na agad iyon.”
Ngumiti lang si Darcy. Nagkaroon ng ilang sandaling katahimikan, at kinabahan si Elizabeth na baka mapahiya na naman ang nanay niya. Gusto niyang magsalita para maiba ang usapan, pero wala siyang maisip.
Maya-maya, nagsimulang magpasalamat ulit si Mrs. Bennet kay Mr. Bingley dahil sa kabaitan nito kay Jane, at humingi pa ng paumanhin dahil pati si Lizzy ay nakaabala rin sa kanya. Magalang namang sumagot si Mr. Bingley, at pinilit pa niyang maging magalang din ang kapatid niyang babae. Sumagot naman ito, pero halatang hindi bukal sa loob. Kahit ganoon, kuntento na si Mrs. Bennet at agad nang ipinahanda ang kanilang karwahe.
Doon na umeksena ang bunso niyang anak. Buong oras ng pagbisita ay pabulong silang nag-uusap, at ngayon lumabas ang plano—si Lydia ang magpapaalala kay Mr. Bingley ng pangako nitong magpa-ball sa Netherfield.
Si Lydia ay isang malusog at masiglang labinlimang taong gulang, maganda ang kutis at palangiti, at paborito ng kanyang ina. Dahil sa sobrang pag-aaruga sa kanya, maaga siyang naipakilala sa lipunan. Punong-puno siya ng enerhiya at kumpiyansa sa sarili, lalo na’t binibigyan siya ng pansin ng mga opisyal—na natutuwa sa mga handaan ng kanyang tiyuhin at sa kanyang magaan na pakikitungo. Kaya naman wala siyang alinlangan na diretsahang banggitin ang tungkol sa ball, at pinaalalahanan si Bingley sa pangako nito, sabay sabing nakakahiya kung hindi niya iyon tutuparin.
Ang sagot ni Bingley ay ikinatuwa ng kanyang ina.
“Handa akong tuparin ang pangako ko,” sabi niya. “Kapag gumaling na ang kapatid ninyo, kayo na ang bahalang pumili ng araw ng ball. Pero hindi naman siguro ninyo gustong sumayaw habang may sakit pa siya, hindi ba?”
Nasiyahan si Lydia. “Oo nga, mas mabuting hintayin muna gumaling si Jane. At baka pagdating noon, bumalik na rin si Captain Carter sa Meryton. At kapag natuloy na ang ball ninyo,” dagdag niya, “pipilitin kong magpa-ball din sila. Sasabihin ko kay Colonel Forster na nakakahiya kung hindi niya gagawin.”
Pagkatapos nito, umalis na si Mrs. Bennet at ang kanyang mga anak. Agad bumalik si Elizabeth kay Jane, at hinayaan na lang ang paghusga sa kanilang asal sa dalawang babae at kay Mr. Darcy. Pero si Darcy, kahit anong biro ni Miss Bingley tungkol sa “magagandang mata” ni Elizabeth, ay tumangging punahin siya.
