“Tumawa ka lang nang tumawa,” sabi ni Jane, “pero hindi mo mababago ang iniisip ko. Lizzy, isipin mo naman—ang sama ng dating kay Mr. Darcy kung totoo ito, na ganito niya tratuhin ang paborito ng sariling ama, yung taong pinangakuan pang tutulungan. Parang imposible. Walang matinong tao, walang may respeto sa sarili niyang reputasyon, ang gagawa ng ganun. At posible bang nagkakamali nang sobra ang mga malalapit niyang kaibigan tungkol sa kanya? Hindi ako naniniwala.”
Sumagot si Elizabeth, “Mas madali kong paniwalaan na naloko si Mr. Bingley kaysa imbento lang ang kwento ni Mr. Wickham. Ang dami niyang detalye—pangalan, facts—lahat sinabi niya nang diretsahan. Kung hindi iyon totoo, edi kontrahin siya ni Mr. Darcy. At saka, may katotohanan sa paraan ng pagsasalita at itsura niya.”
Napabuntong-hininga si Jane. “Mahirap talaga—at nakakabahala. Hindi ko alam kung ano ang iisipin.”
Sabi ni Elizabeth, “Pasensya na, pero para sa akin, malinaw naman kung ano ang dapat isipin.”
Pero si Jane, iisang bagay lang ang sigurado—kung naloko man si Mr. Bingley, siguradong masasaktan siya kapag lumabas ang totoo.
Habang nag-uusap sila sa hardin, bigla silang tinawag dahil may dumating—at sila mismo ang pinag-uusapan nila. Dumating si Mr. Bingley at ang mga kapatid niyang babae para personal na imbitahan sila sa matagal nang hinihintay na sayawan sa Netherfield, na gaganapin sa susunod na Martes.
Tuwang-tuwa ang magkapatid na makita ulit si Jane. Sabi nila parang ang tagal na mula nang huli silang magkita, at paulit-ulit nilang tinanong kung ano ang mga ginagawa niya. Pero halos hindi nila pinansin ang ibang miyembro ng pamilya—iniiwasan si Mrs. Bennet hangga’t maaari, kaunting salita lang kay Elizabeth, at walang imik sa iba. Umalis din sila agad, mabilis na tumayo—na ikinagulat pa ng kapatid nilang si Mr. Bingley—parang nagmamadaling makaiwas sa pakikipagkwentuhan ni Mrs. Bennet.
Ang balitang may sayawan sa Netherfield ay ikinatuwa ng lahat ng babae sa pamilya Bennet. Pinili ni Mrs. Bennet na isipin na para iyon sa panganay niyang anak, at lalo siyang na-flatter dahil si Mr. Bingley mismo ang nagbigay ng imbitasyon, hindi lang basta ipinadala sa card.
Inimagine ni Jane ang isang masayang gabi kasama ang mga kaibigan niya at ang atensyon ni Mr. Bingley. Si Elizabeth naman, excited na makasayaw nang maraming beses kay Mr. Wickham at obserbahan si Mr. Darcy para makita kung totoo ang mga hinala niya.
Sina Catherine at Lydia naman, hindi nakadepende sa iisang tao ang kasiyahan nila. Kahit plano nilang sayawan si Wickham ng kalahati ng gabi, hindi lang siya ang gusto nilang makapareha—basta may sayawan, masaya na sila.
Kahit si Mary, sinabi rin na wala siyang tutol sa pagpunta.
“Basta may oras ako sa umaga para sa sarili ko,” sabi niya, “okay na iyon. Hindi naman malaking sakripisyo ang sumama paminsan-minsan sa mga evening events. May obligasyon din tayo sa society, at naniniwala akong kailangan ng lahat ang pahinga at kasiyahan paminsan-minsan.”
Sobrang good mood si Elizabeth noon kaya kahit hindi siya mahilig makipag-usap nang walang dahilan kay Mr. Collins, napatanong siya kung tatanggapin ba nito ang imbitasyon ni Mr. Bingley—at kung oo, kung sa tingin niya ay tama lang na sumali siya sa sayawan. Medyo nagulat siya nang malaman na wala itong kahit anong pag-aalinlangan, at hindi rin ito natatakot mapagalitan—kahit pa ng Archbishop o ni Lady Catherine de Bourgh—dahil sa pagsasayaw.
“Sinasabi ko sa inyo,” sabi ni Mr. Collins, “wala akong nakikitang masama sa isang sayawang tulad nito—ibinigay ng isang kagalang-galang na binata para sa mga respetadong tao. Wala akong tutol sa pagsasayaw. Sa katunayan, umaasa akong masayaw ko ang lahat ng aking magagandang pinsan ngayong gabi. At gusto ko na ring hilingin, Miss Elizabeth, na mapasakin ang unang dalawang sayaw—umaasa akong maiintindihan ito ni Jane at hindi niya iisipin na wala akong respeto sa kanya.”
Nagulat si Elizabeth. Plano na sana niyang isayaw ang unang dalawang sayaw kay Wickham—tapos mapupunta kay Mr. Collins! Parang mali ang timing ng pagiging masayahin niya. Wala na rin siyang magawa. Kailangan munang ipagpaliban ang saya nila ni Wickham, at tinanggap na lang niya ang alok ni Mr. Collins nang maayos hangga’t kaya niya.
Pero imbes na matuwa, medyo nainis pa siya. Dahil sa kilos ni Mr. Collins, naisip niya na baka may mas malalim itong balak—na baka iniisip siyang pakasalan. Doon niya unang naisip na baka siya ang napili sa kanilang magkakapatid bilang magiging asawa nito at magiging maybahay sa Hunsford, at kasama sa pag-entertain ng bisita sa Rosings. Lalo pa itong naging malinaw habang napapansin niyang mas lalo itong nagpapaka-attentive sa kanya at madalas siyang purihin.
Mas nagulat siya kaysa natuwa, at hindi rin nagtagal, ipinaramdam ng kanyang ina na gusto nitong magkatuluyan sila. Pero pinili ni Elizabeth na balewalain iyon, dahil alam niyang mauuwi lang sa pagtatalo kung papansinin niya. Hindi pa naman siya inaalok ng kasal ni Mr. Collins, kaya wala pang dapat pag-awayan.
Samantala, kung wala sanang Netherfield ball na aabangan, siguradong sobrang bored ang mga nakababatang Bennet. Mula nang matanggap nila ang imbitasyon hanggang sa araw ng sayawan, tuloy-tuloy ang ulan kaya hindi sila makapunta sa Meryton kahit isang beses. Hindi nila mabisita ang kanilang tiyahin, hindi makita ang mga opisyal, at walang makuhang balita. Kahit ang mga dekorasyon na kailangan nila para sa sayawan, pinabili na lang sa iba.
Kahit si Elizabeth, halos maubusan na rin ng pasensya dahil sa panahon—lalo na’t hindi niya makita si Wickham. At sa totoo lang, walang ibang makakapagpagaan ng sunod-sunod na maulang araw—Biyernes hanggang Lunes—kundi ang excitement para sa sayawan sa Martes, lalo na para kina Kitty at Lydia.
Sumagot si Elizabeth na malas lang si Wickham na nawala ang pagkakaibigan ni Darcy—at mukhang habang-buhay niya iyong dadalhin.
Hindi na sumagot si Darcy at parang gustong magpalit ng topic. Sakto namang lumapit si Sir William Lucas, pinuri ang sayaw ni Darcy at sinabing hindi siya napapahiya kay Elizabeth bilang kapareha. Nagbigay pa siya ng mga pahaging tungkol sa posibleng mangyari sa pagitan ng kapatid ni Elizabeth at ni Bingley, bago siya umalis at hinayaan silang magpatuloy.
Halos hindi na narinig ni Darcy ang huling sinabi ni Sir William. Pero nang banggitin nito ang kaibigan niya, napansin agad iyon ni Darcy. Napatingin siya nang seryoso kina Bingley at Jane na magkasamang sumasayaw. Maya-maya, bumalik siya sa sarili niya at hinarap si Elizabeth.
“Dahil sa interruption ni Sir William, nakalimutan ko na ang pinag-uusapan natin,” sabi niya.
“Sa totoo lang, parang wala naman tayong pinag-uusapan,” sagot ni Elizabeth. “Sa dami ng tao dito, tayo pa yata ang may pinakamaliit na masasabi. Sinubukan na natin ang ilang topics pero wala talagang gumana. Hindi ko na alam kung ano pa ang pwede nating pag-usapan.”
“Books na lang kaya?” sabi niya, may ngiti.
“Books? Ay naku, huwag na. Sigurado akong hindi tayo pareho ng binabasa—o kahit pareho man, hindi tayo pareho ng nararamdaman.”
“Books? Ay naku, huwag na. Sigurado akong hindi tayo pareho ng binabasa—o kahit pareho man, hindi tayo pareho ng nararamdaman.”
“Sayang naman kung ganoon,” sabi niya. “Pero kung totoo iyon, mas marami tayong pwedeng pag-usapan—pwede nating ikumpara ang opinions natin.”
“Hindi ako nakakapag-usap tungkol sa books sa ganitong setting. Ibang bagay ang nasa isip ko.”
“So sa ganitong mga eksena, laging nasa present ka lang?” tanong niya, medyo nagdududa.
“Oo, lagi,” sagot ni Elizabeth—kahit hindi na talaga iyon ang iniisip niya. Napalayo na ang isip niya, kaya bigla niyang sinabi, “Naalala ko, sinabi mo dati na bihira kang magpatawad—na kapag may sama ka ng loob, hindi mo basta binibitawan. Ibig sabihin, maingat ka sa kung sino ang pinapayagan mong mag-trigger niyan?”
“Oo,” sagot niya nang diretso.
“At hindi ka nagpapadala sa prejudice?”
Sana hindi.”
“Importante iyon lalo na sa mga taong hindi nagbabago ng opinyon—kailangan siguradong tama sila sa umpisa pa lang.”
“Pwede ko bang malaman kung saan papunta ang mga tanong mo?” tanong ni Darcy.
“Sinusubukan ko lang maintindihan ang pagkatao mo,” sabi ni Elizabeth, pilit gumagaan ang tono. “Parang ini-figure out kita.”
“At kumusta naman ang result?” tanong niya.
Umiling siya. “Hindi ko ma-gets. Ang dami kong naririnig na iba-ibang kwento tungkol sa’yo—nakakalito.”
“Naniniwala akong ganoon nga,” sagot niya nang seryoso. “Iba-iba talaga ang tingin ng tao sa akin. Pero sana huwag mo muna akong husgahan ngayon—baka hindi maganda ang kalabasan para sa ating dalawa.”
“Pero kung hindi ko gagawin ngayon, baka wala na akong ibang chance.”
“Ayokong pigilan ang kasiyahan mo,” malamig niyang sagot.
Pagkatapos noon, wala na silang sinabi. Tinapos nila ang sayaw nang tahimik at naghiwalay na parehong hindi satisfied—pero hindi pareho ang bigat ng nararamdaman. Si Darcy, kahit papaano, may nararamdaman pa rin kay Elizabeth, kaya mabilis din siyang lumambot sa kanya—kahit napunta ang inis niya sa iba.
Hindi pa nagtatagal, lumapit si Miss Bingley kay Elizabeth, na may halong pagiging polite pero halatang mayabang ang tono.
“So, Miss Eliza, narinig ko na sobrang hanga ka kay George Wickham? Kinakausap ako ng kapatid mo tungkol sa kanya—ang dami niyang tanong. Mukhang nakalimutan niyang sabihin sa’yo na anak siya ng dating steward ng pamilya Darcy. Bilang kaibigan, sasabihin ko sa’yo—huwag kang basta maniwala sa lahat ng sinasabi niya. Yung sinasabi niyang masama ang trato sa kanya ni Mr. Darcy? Hindi iyon totoo. Sa totoo lang, mabait si Darcy sa kanya—pero si Wickham, siya pa ang gumawa ng masama. Hindi ko man alam ang buong detalye, sigurado akong walang kasalanan si Darcy. Ayaw pa nga niyang marinig ang pangalan ni Wickham. At kahit napilitan ang kapatid ko na imbitahin siya, natuwa pa siya na hindi ito dumating. Sa totoo lang, ang kapal ng mukha niyang bumalik dito sa lugar na ito. Nakakaawa ka naman, Miss Eliza, na malaman ang totoo tungkol sa paborito mo—but honestly, sa pinanggalingan niya, hindi ka na dapat mag-expect ng mas maganda.”
Napakunot ang noo ni Elizabeth.
“Sa sinasabi mo, parang iisa lang ang ‘kasalanan’ niya at ang ‘pinanggalingan’ niya,” matalim niyang sagot. “Dahil ang pinakamasama mong sinabi tungkol sa kanya ay anak siya ng steward ni Mr. Darcy—at ako mismo, alam ko iyon dahil sinabi niya sa akin.”
Napakunot ang noo ni Elizabeth.
“Sa sinasabi mo, parang iisa lang ang ‘kasalanan’ niya at ang ‘pinanggalingan’ niya,” matalim niyang sagot. “Dahil ang pinakamasama mong sinabi tungkol sa kanya ay anak siya ng steward ni Mr. Darcy—at ako mismo, alam ko iyon dahil sinabi niya sa akin.”
Pagkatapos, hinanap niya ang ate niyang si Jane, na nangakong magtatanong kay Bingley tungkol kay Wickham. Sinalubong siya ni Jane ng napakagandang ngiti—halatang masaya at kuntento sa nangyari sa gabing iyon. Agad nabasa ni Elizabeth ang nararamdaman niya, at sa sandaling iyon, nawala muna ang pag-aalala niya kay Wickham at galit sa mga kaaway nito, napalitan ng pag-asa na baka malapit nang maging tunay na masaya si Jane.
“Gusto kong malaman,” sabi niya habang nakangiti rin, “kung ano ang nalaman mo tungkol kay Mr. Wickham. Pero baka naman sobrang na-enjoy mo ang gabi kaya hindi mo na siya naalala—kung ganoon, okay lang, forgiven ka na.”
“Hindi,” sagot ni Jane, “hindi ko siya nakalimutan. Pero wala akong masyadong magandang balita. Hindi alam ni Mr. Bingley ang buong kwento ni Wickham, at hindi rin niya alam ang pangunahing dahilan kung bakit nagalit si Mr. Darcy sa kanya. Pero sigurado siya sa mabuting ugali at dangal ni Darcy, at naniniwala siyang mas marami pang kabutihan ang ipinakita ni Darcy kay Wickham kaysa sa nararapat. At nakakalungkot man sabihin, base sa kwento ni Bingley at ng kapatid niya, hindi ganoon kagalang-galang si Wickham. Mukhang naging padalos-dalos siya at posibleng siya rin ang dahilan kung bakit nawala ang tiwala sa kanya ni Darcy.”
“Hindi naman talaga kilala ni Mr. Bingley si Wickham,” sabi ni Elizabeth.
“Oo, ngayon lang niya nakilala sa Meryton.”
“Kung ganoon, galing lang kay Darcy ang lahat ng iyan,” sagot ni Elizabeth. “Sapat na iyon para sa akin. Pero ano ang sinabi niya tungkol sa ‘living’?”
“Hindi niya masyadong maalala ang detalye,” sabi ni Jane, “kahit ilang beses na raw ikinuwento ni Darcy sa kanya. Pero ang pagkaintindi niya, ibinigay iyon kay Wickham na may kondisyon.”
“Hindi,” sagot ni Jane, “hindi ko siya nakalimutan. Pero wala akong masyadong magandang balita. Hindi alam ni Mr. Bingley ang buong kwento ni Wickham, at hindi rin niya alam ang pangunahing dahilan kung bakit nagalit si Mr. Darcy sa kanya. Pero sigurado siya sa mabuting ugali at dangal ni Darcy, at naniniwala siyang mas marami pang kabutihan ang ipinakita ni Darcy kay Wickham kaysa sa nararapat. At nakakalungkot man sabihin, base sa kwento ni Bingley at ng kapatid niya, hindi ganoon kagalang-galang si Wickham. Mukhang naging padalos-dalos siya at posibleng siya rin ang dahilan kung bakit nawala ang tiwala sa kanya ni Darcy.”
“Hindi naman talaga kilala ni Mr. Bingley si Wickham,” sabi ni Elizabeth.
“Oo, ngayon lang niya nakilala sa Meryton.”
“Kung ganoon, galing lang kay Darcy ang lahat ng iyan,” sagot ni Elizabeth. “Sapat na iyon para sa akin. Pero ano ang sinabi niya tungkol sa ‘living’?”
“Hindi niya masyadong maalala ang detalye,” sabi ni Jane, “kahit ilang beses na raw ikinuwento ni Darcy sa kanya. Pero ang pagkaintindi niya, ibinigay iyon kay Wickham na may kondisyon.”
