Wednesday, March 12, 2025

Hindi madaling masaktan

Nang pumasok si Katara sa kanilang simbahan matapos ang ilang buwang quarantine, excited siyang makita ang mga miyembrong matagal na niyang hindi nakikita. Napagtanto niyang may ilang miyembro, lalo na ang matatanda, na hindi na babalik—ang ilan dahil sa mga kadahilanang pangkaligtasan, at ang iba naman, sa kasamaang-palad, ay pumanaw na.
Kaya naman labis ang tuwa niya nang makita niyang pumasok ang isang nakatatandang mag-asawa at umupo sa kanilang karaniwang pwesto sa likuran niya. Kumaway siya sa kanila. Binalikan siya ng lalaki ng bati, ngunit ang kanyang asawa ay tumitig lamang sa kanya nang hindi man lang ngumingiti. Nasaktan siya at naisip kung bakit.
Makalipas ang ilang Linggo, napansin niya ang parehong babae (na hindi bumati sa kanya noon) na tinutulungan ng isang kaibigan, na nagtuturo sa kanya kung kailan tatayo o uupo—mistulang tagapag-alaga nito. Napagtanto ni Katara na may malubhang sakit ang kanyang dating kaibigan sa simbahan at hindi siya nakilala. Ikinatuwa niya na hindi niya ito nilapitan o dinamdam ang hindi nito pagsagot sa kanyang masiglang pagbati.
Ang Kawikaan ay nagbibigay ng maraming aral tungkol sa mabuting pamumuhay, at isa sa pinakamahalagang aral nito ay ang hindi madaling mapikon o masaktan. Sa katunayan, sinasabi sa Kawikaan 19:11 (NLT), “Ang taong may pang-unawa ay marunong magpigil ng galit; iginagalang siya dahil sa pagpapatawad sa pagkakamali ng iba.” Ipinapakita nito na ang pagpili na huwag madaling masaktan ay tanda ng karunungan at kapanahunan.
Kapag natutunan nating huwag agad magpahalata sa sakit o sama ng loob, ipinapakita natin ang pagpipigil sa sarili, pasensya, at kababaang-loob. Likas na masaktan kapag tayo ay nagawan ng mali, maging ito man ay sinadya o hindi, ngunit kung palagi nating papansinin at dadamdamin ang bawat maliit na pagkakamali ng iba, maaari itong humantong sa hindi kinakailangang alitan at sama ng loob. Sa halip, hinihikayat tayo ng Kawikaan na huminto saglit, gamitin ang karunungan (v. 8), at palampasin ang mga bagay na hindi mahalaga sa mas malawak na pananaw.
Kapag natutunan nating pigilan ang ating galit (v. 11), hinuhubog natin ang isang pagkatao na may dangal at lakas ng loob. Ang pagtugon nang may biyaya sa halip na may galit ay maaaring magpabago ng mga relasyon, maiwasan ang hindi kinakailangang sigalot, at magpatibay ng mas malalim na koneksyon sa iba. Hindi ito nangangahulugan ng pagpapabaya sa kawalang-katarungan o pagtanggap sa maling gawi, kundi ang pagiging marunong timbangin kung kailan dapat magsalita at kung kailan mas makabubuti ang pagpapasensya at pang-unawa.
Sa huli, kapag pinili nating huwag agad masaktan, inilalayo natin ang ating sarili sa pasaning dulot ng sama ng loob at binibigyan natin ng puwang ang pagmamahal, pagpapatawad, at personal na paglago. Ang kakayahang ito ay nangangailangan ng karunungan at sinasadyang pagsasanay, ngunit ang gantimpala nito—kapayapaan, respeto, at mas matibay na relasyon—ay tunay na sulit paghirapan.

Tuesday, March 11, 2025

Diyos na hindi maarok

Noong Pebrero 2023, muling nakagawa ng isang pambihirang tuklas ang James Webb Space Telescope. Sa kabila ng dating naaabot ng paningin ng sangkatauhan sa sansinukob, nadiskubre nito ang anim na bagong mga kalawakan. Binago ng pagtuklas na ito ang maraming kaalaman natin tungkol sa kalawakan. Isang astronomo ang nagsabi, “Natuklasan namin ang isang bagay na lubhang hindi inaasahan kaya nagdudulot ito ng mga suliranin sa agham.” Isang astropisiko naman ang halos humihingi ng paumanhin nang sabihin niya, “Walang mali sa hindi pag-alam.”
Tila patuloy tayong ginugulat ng Diyos. Sa bawat bagong tuklas, lalong lumalawak ang ating pagkamangha, na nagpapaalala sa atin kung gaano kaliit ang ating kaalaman. Ngunit matagal nang bago pa maimbento ang mga teleskopyong pangkalawakan, sinabi na ng propetang si Isaias ang mga salitang tila sumasagot sa mga tanong at paghanga ng mga siyentipiko ngayon:
“Hindi mo ba nalalaman? Hindi mo ba narinig? Ang Panginoon ay . . . ang Maylalang ng mga dulo ng daigdig” (Isaias 40:28).
Sa mga sinaunang salitang ito, itinuro tayo ni Isaias sa pinagmulan ng lahat ng nilikha—sa Diyos na naglagay sa galaw ng mga kalawakan at naglatag ng mga kalangitan na lampas sa ating pang-unawa. At ipinagpatuloy niya ito, tila inaasahan na ang pagpapakumbaba ng pinakamahuhusay na astropisiko:
“Ang Kanyang pagkaunawa ay hindi malirip” (v. 28).
Tunay nga, maaaring hamunin ng mga hiwaga ng sansinukob ang ating pang-unawa, ngunit hindi nito kailanman mahahamon ang Diyos. Sa bawat bagong rebelasyon, nasusulyapan lamang natin ang isang bahagi ng Kanyang walang hanggang karunungan. Ngunit kung titigil tayo rito—kung mamangha lamang tayo sa Kanyang kapangyarihan nang hindi sinisiyasat ang mas malalim na katotohanan—mapapalampas natin ang tunay na diwa ng talatang ito.
Ang Diyos na hindi malirip ay hindi malayo. Ang Diyos na humubog sa mga bituin, na tumawag sa bawat kalawakan upang umiral (v. 26), ay hindi isang puwersang walang malasakit sa ating mga pinagdaraanan. Sa halip, tiniyak sa atin ni Isaias ang isang bagay na mas kahanga-hanga:
“Binibigyan Niya ng lakas ang napapagal, at Kanyang pinalalakas ang mahihina” (v. 29).
Ito ang kahanga-hangang katotohanan tungkol sa Diyos. Ang Maylalang ng sansinukob ay siya ring Tagapagtaguyod ng ating kaluluwa. Ang Diyos na humahawak sa malawak na kalawakan ay siya ring Diyos na yumayakap sa atin sa ating pangangailangan. Siya ang Diyos na nagbibigay pag-asa sa mga pusong sugatan, nagpapalakas sa mga nanghihina, at nagpapabangon sa mga nalulugmok.
Kaya’t tayo ay inaanyayahang umasa—hindi sa ating limitadong kaalaman, hindi lamang sa mga kamangha-manghang tuklas ng agham, kundi sa Diyos na higit sa lahat ng ito. Tulad ng ipinahayag ni Isaias, ang mga nagtitiwala sa Kanya ay hindi manghihina:
“Sila'y lilipad na parang mga agila; sila'y tatakbo at hindi mapapagod, sila'y lalakad at hindi manghihina” (v. 31).
Anong kaginhawaan ang malaman na ang Diyos na hindi malirip ay siya rin mismong Diyos na ating kilala—ang Diyos na hindi lamang bumigkas ng sansinukob upang ito’y umiral, kundi siya ring Diyos na nagsasalita nang may kapangyarihan at lakas sa ating sariling buhay.

Monday, March 10, 2025

Pagbabasa, Pagsusulat, at si Hesus.

Kung nakita mo na ang bantog na iskultura ni Moises na ginawa ni Michelangelo noong 1515, maaaring napansin mo ang isang kakaibang detalye—dalawang sungay na lumalabas mula sa kanyang ulo, sa itaas ng kanyang noo. Para sa mga modernong manonood, maaaring ito ay tila kakaiba, ngunit hindi nag-iisa si Michelangelo sa paglalarawan kay Moises sa ganitong paraan. Maraming mga alagad ng sining noong Medieval at Renaissance ang gumuhit sa kanya na may sungay.
Bakit ganito ang kanilang paglalarawan? Ang sagot ay nasa isang pagkakamali sa pagsasalin ng Bibliya. Ayon sa Lumang Tipan, nang bumaba si Moises mula sa Bundok ng Sinai, ang kanyang mukha ay nagliliwanag matapos niyang makapiling ang Diyos (Exodo 34:29). Ngunit ang salitang Hebreo para sa "nagliliwanag" ay qaran, na may kaugnayan din sa salitang nangangahulugang "sungay." Nang isinalin ni San Jerome ang Bibliya sa Latin—na kilala bilang Vulgata—tinanggap niya ito nang literal, kaya’t nailarawan si Moises na may sungay sa halip na may mukhang nagliliwanag sa banal na liwanag. Dahil dito, maraming alagad ng sining ang nagpatuloy sa ganitong maling interpretasyon sa kanilang mga obra.
Ang maling pagkaunawa ay hindi lamang makikita sa kasaysayan ng sining kundi maging sa Kasulatan mismo. Sa Mga Gawa 3:1-10, matapos pagalingin ni Pedro ang isang lalaking hindi nakalakad mula pagkasilang, kinausap niya ang mga Israelita at itinama ang kanilang maling pananaw kay Hesus. “Pinatay ninyo ang May-akda ng Buhay,” matapang niyang sinabi, “ngunit binuhay Siya muli ng Diyos mula sa mga patay” (tal. 15). Ipinaliwanag niya na ang pagdurusa at kamatayan ni Hesus ay katuparan ng mga hula ng mga propeta (tal. 18). Maging si Moises ay nagpahayag na darating ang Mesiyas (tal. 22), ngunit marami ang hindi ito naunawaan.
Kung paanong si Moises ay maling naipinta sa sining dahil sa isang maling pagsasalin, ganoon din na hindi naunawaan si Hesus noong Kanyang panahon—ang Kanyang tunay na pagkakakilanlan ay nasa harapan na nila ngunit hindi nila nakita. Gayunman, tiniyak ni Pedro sa mga tao na may pag-asa pa. Ang himalang kanilang nasaksihan ay naganap “dahil sa pananampalataya sa pangalan ni Hesus” (tal. 16), at ang ganitong pananampalataya ay may kakayahang magbigay-buhay at pagbabago.
Ang mensaheng ito ay totoo pa rin sa ating panahon. Kahit gaano natin hindi nauunawaan si Kristo noon o anuman ang ating mga nagawang pagkakamali, Siya ay laging handang tanggapin tayo. Ang May-akda ng Buhay ay handang magsulat ng bagong simula para sa sinumang lumalapit sa Kanya nang may pananampalataya.

Sunday, March 9, 2025

Jesus—Ang Ating Lugar ng Kapahingahan

Noong 1943, isang kampo sa kanayunan ng Maryland na tinatawag na Shangri-La ang binili bilang isang pahingahan para kay Pangulong Franklin D. Roosevelt ng Estados Unidos. Payak, tahimik, at malayo sa lungsod, nagbigay ito ng “pagkakataon para sa pag-iisa at katahimikan,” ayon sa website ng White House, “pati na rin ng isang mainam na lugar upang magtrabaho at tumanggap ng mga dayuhang pinuno.” Nang maging pangulo si Dwight Eisenhower, pinalitan niya ang pangalan ng kampo at tinawag itong Camp David bilang parangal sa kanyang ama at apo, at nanatili ang pangalang ito. Maliban sa mas mahigpit na mga panseguridad na hakbang, kakaunti lamang ang mga pagbabagong ginawa sa kampo. Nanatili itong perpektong lugar para sa mga pangulo ng Estados Unidos at kanilang mga pamilya upang makapagpahinga at makalayo sa abala ng mundo.
Ang mga sumasampalataya kay Jesus ay mayroon ding pahingahan kung saan natin matatagpuan ang kapayapaan sa gitna ng magulong mundong ito. Madalas tayong nalulunod sa mga hamon ng buhay—mga suliranin sa trabaho, relasyon, kalusugan, at kawalan ng katiyakan sa hinaharap. Sa gitna ng kaguluhan, hinahangad natin ang isang lugar ng kapayapaan, isang kanlungan kung saan tayo maaaring muling mapanumbalik at mapalakas.
Sa Awit 32:7, isinulat ni Haring David, “Ikaw [O Diyos] ang aking kublihan; iingatan mo ako sa kaguluhan at papalibutan mo ako ng awitin ng pagliligtas.” Nauunawaan ni David na ang Diyos ang tunay niyang kanlungan—hindi lamang isang pisikal na taguan kundi isang espirituwal na silungan kung saan siya nakakasumpong ng kaaliwan at lakas. Kahit sa gitna ng matinding pagsubok, alam ni David na ang presensya ng Diyos ang kanyang pinakaligtas na tahanan.
Inaanyayahan tayo ni Jesus na maranasan ang ganitong kapahingahan—isang malalim at tunay na kapayapaang higit pa sa panandaliang ginhawa. Sa Mateo 11:28-29, sinabi Niya, “Lumapit kayo sa akin, kayong lahat na nahihirapan at nabibigatan, at bibigyan ko kayo ng kapahingahan. Pasanin ninyo ang aking pamatok at matuto kayo sa akin, sapagkat ako’y maamo at may mapagkumbabang puso; at makakasumpong kayo ng kapahingahan para sa inyong kaluluwa.” Hindi lamang pisikal na pahinga ang Kanyang iniaalok kundi isang pagbabagong nagpapalaya sa ating mga puso at isipan. Kapag isinuko natin ang ating mga alalahanin sa Kanya, mararanasan natin ang kapayapaang nagmumula sa Kanya—isang kapayapaang lampas sa ating pang-unawa.
Hindi tulad ng panandaliang pahingang iniaalok ng mundo—gaya ng bakasyon o pansamantalang paglilibang—ang kapahingahang matatagpuan kay Jesus ay permanente at hindi nagbabago. Sa gitna man ng mga pagsubok, kalungkutan, o pang-araw-araw na hamon ng buhay, palagi tayong makatatakbo sa Kanyang presensya. Ipinagkakaloob Niya sa atin ang kaaliwan sa pamamagitan ng Kanyang Salita, lakas sa pamamagitan ng panalangin, at katiyakan sa pamamagitan ng Kanyang di-nagbabagong pag-ibig.
Ano man ang ating pinagdaraanan, Siya ang ating pahingahan sa lahat ng oras, sa anumang pagkakataon, at sa anumang panahon. Lagi Siyang bukas-palad na naghihintay, handang bigyan tayo ng kapayapaan at panibagong lakas. Tatanggapin ba natin ang Kanyang paanyaya ngayon?

Saturday, March 8, 2025

Pag-unawa sa Biblia

Napakahalaga nito na maraming tao sa iba't ibang bansa ang handang isugal ang kanilang buhay upang maisalin ito sa kanilang sariling wika. Sa maraming pagkakataon, ang mga gumagawa nito ay mga karaniwang mananampalataya kay Jesus na nahaharap sa panganib ng pag-aresto dahil sa kanilang pagsisikap na isalin ang Banal na Kasulatan sa isang wikang mas mauunawaan ng kanilang kapwa. Para sa kanila, ang Salita ng Diyos ay hindi lamang isang aklat kundi isang gabay sa buhay na kailangang maiparating sa lahat, anuman ang kapalit.
Isang babaeng tagasalin mula sa isang bansang salungat sa mga mananampalataya kay Jesus ang nagsabi, “Dapat kong tapusin ang gawaing ito. Nais kong makita ang aking mga mahal sa buhay na maranasan ang kaligtasan kay Cristo.”
Samantala, isang lalaki na nag-oorganisa ng mga karaniwang mamamayan upang palihim na isalin ang Banal na Kasulatan ang nagpaliwanag na ang Biblia ay mahalaga sa paglago ng mga matatag na mananampalataya sa mga lokal na simbahan: “Maaari kang magsimula ng isang simbahan, ngunit… [kung wala] ang Biblia sa wikang nauunawaan ng puso, madalas na ito’y tatagal lamang ng isang henerasyon.”
Bakit nila ito ginagawa? Sapagkat walang ibang aklat na katulad ng Biblia. Ang pananatili nito sa loob ng maraming siglo ay kakaiba at hindi matitinag. Ang pagiging tunay nito at ang tumpak nitong paglalarawan sa kalagayan ng puso ng tao ay walang kapantay. Sinasabi sa Hebreo 4:12 na ang Salita ng Diyos ay “buhay at mabisa… [at] humahatol sa mga iniisip at layunin ng puso.” Dagdag pa rito, ipinahayag sa 2 Timoteo 3:16 na “Ang lahat ng Kasulatan ay hiningahan ng Diyos,” na nangangahulugang ito ay Kanyang inspirasyon.
Higit sa lahat, ang Biblia ang naghahayag ng tunay na pinagmumulan at kahulugan ng "kaligtasan sa pamamagitan ng pananampalataya kay Cristo Jesus" (2 Timoteo 3:15). Ito ang aklat na nagtuturo ng daan patungo sa buhay na walang hanggan.
Dahil dito, ating basahin, pahalagahan, at isabuhay ang Banal na Kasulatan. At habang nagbibigay ang Diyos ng pagkakataon, tulungan natin ang iba sa buong mundo na matanggap at maunawaan ito upang maranasan din nila ang pag-ibig at kaligtasan na matatagpuan lamang kay Cristo.

Friday, March 7, 2025

Ang Kapayapaan ni Cristo

Mananalo ba sila sa pamamagitan ng pakikipagtalo? Hinding-hindi, babala ng isang pinuno ng maliit na bayan sa mga residente ng Adirondack Park, kung saan sumiklab ang matinding labanan sa pagitan ng mga environmentalist at maliliit na negosyante na tinawag na "Adirondack Wars." Ang pangalang ito ay naglalarawan ng kanilang tunggalian kung dapat bang protektahan ang malinis na kagubatan sa Upstate New York o paunlarin ito.
"Balik kayo kung saan kayo nanggaling!" sigaw ng isang lokal na pinuno sa isang environmentalist. Ngunit kalaunan, lumitaw ang bagong mensahe: "Huwag kayong magsigawan. Subukan ninyong mag-usap." Nabuo ang Common Ground Alliance upang bumuo ng tulay sa pagitan ng magkatunggaling panig. Ang dayalogo sa pagitan ng mamamayan ay nagbunga ng pag-unlad—halos isang milyong ektarya ng kagubatan ang naprotektahan habang ang mga bayan sa Adirondack ay naging mas maunlad kaysa sa nakalipas na dalawampung taon.
Ang mapayapang pakikisama ay isang magandang simula, ngunit itinuro ni Pablo ang isang mas mabuting paraan—isang ganap na pagbabago ng puso at isipan. Sa mga bagong mananampalataya sa Colosas, binigyang-diin niya na ang pagsunod kay Cristo ay hindi lang tungkol sa pag-iwas sa alitan, kundi isang malalim at panloob na pagbabago. “Alisin na ninyo ang lahat ng galit, poot, sama ng loob, paninirang-puri, at malaswang pananalita” (Colosas 3:8), kanyang itinuro, hinihikayat silang talikuran ang kanilang lumang makasalanang pamumuhay.
Ngunit hindi doon nagtapos si Pablo. Sa halip, itinuro niya sa kanila ang isang mas mataas na panawagan—isang buhay na nagpapakita ng mga katangiang tulad ni Cristo. “Damtan ninyo ang inyong sarili ng habag, kabutihang-loob, kababaang-loob, kahinahunan, at pagtitiyaga” (v. 12). Tulad ng damit na ating sinusuot araw-araw, ganoon din natin dapat piliing isuot ang mga katangiang ito, upang ipakita ang pag-ibig ni Cristo sa iba.
Ang paanyayang ito ay para rin sa ating lahat ngayon. Hindi lamang tayo tinawag upang mapanatili ang kapayapaan, kundi upang payagan ang kapayapaan ni Cristo na baguhin tayo mula sa loob. “At paghariin ninyo sa inyong puso ang kapayapaang kaloob ni Cristo, sapagkat ito ang dahilan kung bakit kayo tinawag upang maging bahagi ng isang katawan” (v. 15). Kapag isinuko natin ang ating dating masungit at makasariling sarili at niyakap ang bagong buhay kay Cristo, tayo mismo ang nagiging buhay na patotoo ng Kanyang biyaya. Sa ating kapayapaan, makikita ng mundo si Jesus—hindi lamang sa ating mga salita, kundi sa paraan ng ating pagmamahal, paglilingkod, at pakikipagkaisa sa isa't isa.

Thursday, March 6, 2025

Isang Landas Pasulong

Ano ang dapat nating gawin? Pinag-isipan nang mabuti nina Scott at Bree kung paano makikitungo sa kanilang mga kaibigan at kapamilya na pinili ang mga pamumuhay na hindi ayon sa Biblia. Habang pinag-aaralan nila ang Kasulatan at nananalangin, isang malinaw na landas ang lumitaw: Una, pinagtibay nila ang kanilang pagmamahal sa kanilang mga kaibigan at mahal sa buhay; pangalawa, ipinahayag nila kung ano ang totoo at mabuti tungkol sa kanila batay sa mabuting disenyo ng Diyos; at pangatlo, ibinahagi nila kung paano sila makikitungo nang may pagmamahal ayon sa karunungan ng Kasulatan. Sa paglipas ng panahon, mas lumalim ang tiwala sa kanilang relasyon habang ipinapakita nina Scott at Bree ang pag-ibig na tulad kay Cristo.
Malamang ay labis na naghirap ang loob ni Hoseas habang iniisip kung paano makikitungo sa kanyang asawa—isang babaeng ang piniling pamumuhay ay hindi lamang hindi nagpaparangal sa Diyos kundi nagtaksil din sa kanya. Ang sakit ng kanyang pagtataksil ay tiyak na bumigat sa kanyang puso, iniwan siyang may mga tanong tungkol sa pag-ibig, kapatawaran, at katuwiran. Ngunit sa gitna ng kanyang dalamhati, binigyan siya ng Diyos ng isang malinaw na utos: “Mahal mo pa rin ang iyong asawa, kahit siya’y . . . isang mangangalunya” (Hoseas 3:1). Ang kautusang ito ay hindi lamang tungkol sa personal na relasyon ni Hoseas; ito ay isang makapangyarihang pagpapakita ng matibay na pag-ibig ng Diyos sa Kanyang bayan.
Sa kabila ng mga naging pagpili ng kanyang asawa, tinawag si Hoseas upang ipakita ang kanyang patuloy na pagmamahal sa kanya—hindi sa pamamagitan ng pagpapasawalang-bahala sa katotohanan, kundi sa pamamagitan ng paninindigan sa kung ano ang tama sa paningin ng Diyos. Ipinahayag niya hindi lamang ang kanyang matatag na pangako kundi pati na rin ang banal na pamantayan para sa kanilang relasyon—isang relasyon na sumasalamin sa katapatan, pagpapanibago, at pagtubos (talata 3). Sa paggawa nito, ang personal na kuwento ni Hoseas ay naging buhay na larawan ng relasyon ng Diyos sa sinaunang Israel.
Bagamat lumayo ang Kanyang bayan at pinili ang mga landas na nagtulak sa kanila palayo sa Kanya, hindi sila iniwan ng Diyos. Sa halip, naglaan Siya ng isang daan pabalik—isang landas pasulong. Tiniyak Niya sa kanila ang Kanyang walang hanggang pag-ibig, na sinasabing, “Ang aking pag-ibig ay walang hanggan” (Hoseas 14:4, NLT). Gayunpaman, kasabay ng Kanyang habag, tinawag Niya silang bumalik sa Kanyang mga daan, sapagkat “tama ang mga daan ng Panginoon” (talata 9).
Ang prinsipyong ito ng Diyos ay totoo pa rin sa ating panahon. Bilang mga tagasunod ni Cristo, madalas tayong nahaharap sa hamon kung paano ipapakita ang pag-ibig at katotohanan sa mga taong pinili ang pamumuhay na hindi naaayon sa Kasulatan. Hindi laging madaling pagsabayin ang habag at paninindigan. Ngunit sa Kanyang karunungan, nagbibigay ang Diyos ng malinaw na direksyon upang maipakita natin ang Kanyang biyaya habang nananatiling matatag sa Kanyang katotohanan.
Gaya ng pag-ibig ni Hoseas na sumasalamin sa hindi nagmamaliw na katapatan ng Diyos sa Kanyang bayan, maaari ring ipakita ng ating mga kilos ang pagtubos at pag-ibig ng Diyos sa iba. Kahit gaano man kalayo ang nalakbay ng isang tao sa maling landas, nananatiling malinaw ang halimbawa ng Diyos: Magmahal nang walang hangganan, ngunit manindigan sa katotohanan. Hindi kailanman nabibigo ang Kanyang pag-ibig, at hindi kailanman nababago ang Kanyang katotohanan. Habang sinusunod natin ang Kanyang halimbawa, nawa’y piliin natin palaging lumakad sa biyaya at katuwiran, at ialok ang parehong pag-asa at landas pasulong na inihanda ng Diyos para sa ating lahat.